Nikon FM2 Gebruiksaanwijzing User manual

www.butkus.us42 Terugspoelontkoppel        i n gspal                                     Dubbelopnameknop 51
43 Memo houder                                                                   Beeldenteller 52
44 Afstandschaal                                   ASA/lSO filmgevoeligheidsindicator 53
45 Afstandinstelling                                      ASA/lSO gevoeligheidsschaal 54
46 Diafragmaschaal
47  Diaf ragmaring                                                                   Statiefaansluiting 55
48 ADR schaal                                                 Electronisch contact motordrive 56
49 Sluitertijden  af leesstip                                                             Batterijdeksel 57
50 Sluitertijdenschaal                                                       Film aandrukplaat 58
                                                          Camera achterwand 59
Btz.4 Inhoud
BENAMINGEN                          2-3        Zoeker/compositie en scherpstellen 26-27
vooRwooRD                           5      Scherptedieptehendel       28-30
BASISHAN DELI NGEN                 6-1s      Zelfontspanner                30
INSTELLINGEN IN DETAIL          16-35        Dubbel opnameknop               31
   Film transporthendel                 16     Memohouder                   32
   Beeldenteller                       16                                f nf raroodinstef punt                 32
   Sluiter ontspanknop                   17       Flitsfotografie                33-35
   ASA/ ISO gevoeligheidssch   ijf           18         Flitsladingverklikker       34-35
   Sluitertijden schaal/tijden bepaling   18-25    Accesoires                      36-44
      Stel de sluitertijden in           18-19         Venryisselbare matglazen        36-37
     Bepaal het diafragma             20        Close-up uitrusting               38
      Belichtingskeuze                      21         Motordrive MD-12                 39
      Belichtingsaanwijzing                 21         Speedlight SR15                 40
      Belichtingsmeterbereik             22        Data achterwand MF-12             41
     Gediafragmeerde methode          23          Batterij houder D&3                   41
     Lichtmeting in bijzondere gevallen   24       Camera tas basisdeel CF-15D       41
     Dupliceren en microfotografie       25         Anti-koude batterijhouder D*2       42

Hoekzoeker
             DG-2  Zoekerloep              DR-3             .4242         ParaattassenOmhangriemen                     4444
  Rubber oogschelp                  42        Combitassen                       44
  Oogcorrectie lensjes                 42        Tips voor batterij gebruik            45
  Draadontspanner AR-3               42        Tips voor camera onderhoud        46-47
   Filters                          43      Specif icaties                       4A-49
  Zonnekappen                      43      Belangrijk                          50

Brz.5 VOORWOORD
Welkom in de unieke wereld van de FM2 fotografie. Met een ongevenaarde maximum sluitertijd van
1l4OOO sec. is uw camera tot op heden de snelste spiegelreflexcamera. Dit wordt gecompleteerd met
ffitssynchronisatietijd van 1/2OO sec., eveneens de snelste in KB fotografie. Dit wordt verwezenlijkt
door de toepassing van semFbijenkorf-ge6tste, verticaalaf lopende sluiter gordijnen. Andere in het oog
springende vernieuwingen zijn de ASA/ISO reeks van 12 tot 6400 en de verwisselbare matglazen, de
ingebouwde flitsladingverklikkerals ook de mogelijkheid voordubbelopnamen en motordrive fotograf ie.
Daarnaast heeft de FM2 een batterij besparende schakeling: een lichte druk op de ontspanknop
schakelt de meter en het LED display in, na + 30 sec. wordt dit automatisch uitgeschakeld. Om de beste
resultaten uit Uw FM2 te krijgen moet U dit boekje bij de hand houden, totdat U de camera door en
door kent, weinig minuten voor een jarenlang plezier in fotografie.

Brz.  6 BASISHANDELINGEN
1) Neem het deksel van het batterijhuis (57) af.
Gebruik hiervoor een munt en draai links om.
2) Plaats de batterij.
Zetde batterijdiebijdecamerawordtgeleverdmetde+zichtbaarindebatterijhouder. De-zijdemoet
aan de onderkant zitten. Raak de polen niet gelijktijdig aan. Bruikbare batterijen:
O 3V lithium batterij (een stuk)
4

Als u deze handleiding nuttig vindt, doneer dan $ 3 aan https://www.paypal.com/paypalme/butkus





 Donate:  www.PayPal.me/butkus     venmo:  @mike-butkus-camera  Ph. 2083

www.butkus.usO 1,5V alkaline magnesium batterijen 3V (2 stuks)
O 1,55V zilver oxyde batterijen, 3,1V (2 stuks).
3) Plaats de batterij-houder terug.
Schuif de batt'erij-houder in de camera en draai hem rechtsom weer vast.
Opmerking : voor meer informatie over batterijen, zie blz. 45
Blz.7  4lDraai de transporthendel (8) naar buiten om de ontspanknop (2) vrij te maken.
De filmtransporthendel  dient tevens als transportknopsper. Vrijzetten gebeurt eenvoudig door de
hendel naar achteren te halen.
5) Druk de ontspanknop gedeeltelijk in om de lichtmeter te actlveren.
De ontspanknop schakelt reeds bij lichte druk de lichtmeter in. Deze blijft ongeveer30 sec. in werking
staan nadat U Uw vinger van de knop heeft afgenomen.
6) Test de batterij-spanning.
Teruvijl U door de zoeker kijkt schakelt U de lichtmeter in. Als 66n of twee rode LED's binnenin oplichten,
bewiist dit dat de batterijen in orde zijnr
Opmerking  : als de sluitertijdenschaal(50) op B(bal) staat of op X200 (1 /2OO sec.) zalgeen van de LED's
oplichten. Zet nu de sluiter op een andere tijd. Als geen enkele LED in de zoeker oplicht, wil dat zeggen
dat de batterij verkeerd om zit of leeg is, waarna deze verwisseld moet worden.

Brz.  8 BASISHANDELINGEN vervolg

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              :7) Monteer de lens op de camera.
Plaats de lens op de oamera door de diafragma instelstreep (29) tegenover de stip (1 9) op de camera te
brengen. Draai nu linksom totdat hij inklikt en de diafragma instelstreep bovenaan staat.
Om af te nemen: drukde knop(21) in en draai de lens rechtsom zodat hij los komt.
Opmerking: als de U lenzen wisselt met een film in de camera, doe dit dan niet in direct zonlicht.
8) Open de camera achterwand (59).
Druk de achterwandvergrendeling (36) linksom en trek nu de terugwikkelknop (37) omhoog. De
achterwand springt nu open.

Blz. 9  9) Zet een cassette in de camera.
Zet een cassette in de ruimte (13) met de filmlip naar de opwikkelspoel (25) gericht en druk de
terugwikkelslinger weer terug op zijn plaats.
Opmerking  : U kunt elke 35 mm  f ilm gebruiken. Aangeraden wordt deze handeling in de schaduw  uit te
voeren en niet in de volle zon.
1O) Schuif de filmlip in de opwikkelspoel.
Trek de filmlip voorzichtig uit de cassette en schuif hem in een van de gleuven van de opwikkelspoel
waarbij U met de duim deze spoel langzaam naar binnen draait. Let op dat de tand in de spoelgleuf in de
eerste of de tweede perforatie van de film haakt.
11) Draai de transporthendel om de film om de spoel op te winden.
Draai de transporthendel en ontspan de sluiter tot de filmtransportrol (23) in beide zijden van de
perforatie steekt. Draai de hendel volledig door tot hij stopt.

elr  1o BASISHANDELINGEN veruolg12) Sluit de achterwand.
Sluit de achterwand tot hij insnapt, nadat de film goed op de geleide rails ligt
13) Draai de film strak.
Klap de terugwikkelslinger (38) uit en draai deze in de pijlrichting op de knop tot hij stopt.
Vouw nu de slinger weer terug.
14) Maak blanke opnamen tot de beeldenteller(52) op 1 staat.
Druk op de ontspanknop en draai de transporthendel tot de teller op 1 staat*. Terwijl u dr'aait moet de
terugwikkelknop tegen gesteld gaan draaien. Als dit niet gebeurt moet de inlegprocedure herhaald worden.
* De witte stip tussen O en 2.
Blz. 11  15) Stel de ASA/ISO   f ilmgevoeligheid in.
Trek de ASA/ISO gevoeligheidsring (1)omhoog en draai hem links of rechtsom tot de rode ASA/ISO
gevoeligheids indicator overeen komt met die van de gebruikte film. Alleen bij juiste instelling kan
correcte belichting worden verwacht.
Voor filmgevoeligheden die niet op de schaal (54) voorkomen, zie blz. 18.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                I6
                                                                                                                                                                                     I

www.butkus.us
16 Houd de camera op het onde!.werp gericht.
Gebruik Uw linkerhand om de camera te ondersteunen, Uw vingers om de lens gevouwen en Uw
elleboog tegen het lichaam gedrukt, voor extra steun, terwijl U door de zoeker kijkt. Gebruik Uw rechter
wijsvinger om de ontspanknop in te drukken en Uw duim om de  f ilm te transporteren. Vouw de andere
vingers langs het camera-huis. Om de camera stil te houden kan men het beste ergens tegenaan
leunen (b.v. een muur) U kunt met het linkerof rechteroog doorde zoeker kijken, het andere oog open of
gesloten.
 Btz. 12 BASISHANDELINGEN vervolg
17) Kies de juiste sluitertijd.
Zet eerst Uw hoofdmotief in het midden van Uw zoekerbeeld (dat is in de 12 mm cirkel). Draai nu de
sluiterknop (50) en/of de diaf ragmaring (47) tot de LED met het symbool 0 voor juiste belichting oplicht.
Belangrijk: tussenstanden van het diafragma mogen wel, tussenstanden van de sluiter mogen niet
gebruikt worden.
Opmerking  : de meterwerkt over het gehele matglas, maar heeft voorkeurvoor het midden in de 1 2 mm cirkel.
Blz. 13  18) Stel het onderwerp scherp door draaien aan de instelring.
De FM2 heeft het type K matglas als standaard. Kijk doorde zoekerterwijl U de afstandring draait totdat
de twee halve delen in het midden van het beeld 66n geheel worden en het microprisma scherp wordt.
Juiste instelling is nu verzekerd.
                                  Uit focus                      In focus
Btz. 14 BASISHANDELINGEN veruolg
19) Druk op de sluiter ontspanknop.
Kijkdoordezoekeren drukdeontspanknoprustig, maarvolledig in. Gebruikdetopvan Uwwijsvingeren
voorkom beweging van Uw camera om onscherpte te voorkomen.
20) Transporteer de film.
Draai de filmtransporthendel 2over als hij wil gaan om het volgende beeld voor te schuiven. Hierdoor

maakt U de camera gereed voor de volgende opname. Zet geen grote kracht bij het filmtransport. Als de
film aan het einde is kunt U niet meer draaien, U moet nu terugwikkelen.
21 ) Druk op het terugspoel-ontkoppellngsknople.
Nadat de laatste opname is gemaakt draait U de camera onderste boven en drukt op de kleine knop
waardoor de belichte film kan worden teruggewikkeld. U moet dit knopje volledig indrukken.
Bf z. 15  221 Film terugwikkelen.
Vouwde terugwikkelslingeromhoog en draaideze in de pijlrichting. Aan het eind van de wikkeling voelt U
een lichte weerstand. Ga nu nog een paar slagen door tot de slinger licht draait. Dit bewijst dat de film
volledig in de cassette zit.
23) Neem de cassette erult.
Druk de achterwandvergrendeling (36) in de pijlrichting tenruijl U de terugwikkelknop omhoog trekt. De
achterwand springt nu open en U kunt de volle cassette eruit nemen. Doet U dit in de schaduw.
241 Draai de transporthendel terug op zijn plaats.
Sluit de camera achtenruand en vouw de transporthendel terug. Als U de camera niet meer gebruikt moet
de transporthendel in deze stand blijven staan waardoor de ontspanknop gesperd is en de LED's zijn
uitgeschakeld, ook als per ongeluk op de ontspanknop wordt gedrukt.
Opmerking : zelfs wanneer een belichtings indicatie LED gaat oplichten, zal deze altijd na + 30 sec.
weer uitschakelen evenals het gehele meetcircuit.
Brz. 16 INSTELLINGEN lN DETAIL
Filmtransporthendel(8).  De  f ilmtransporthendel  is tevens spervoorde ontspanknop. De ontspanknop
is vrij als de transporthendel los van de camera is gedraaid (stand off). Om de  f ilm te transporteren moet
de hendel rechtsom worden gedraaid tot hij stuit. Hij veert automatisch terug in de ,,stand off" stand.
E6n enkele complete draai schuift de  f ilm een beeld verder en spant tevens de sluiter.
Beeldenteller (52). De optellende beeldenteller start bij ,,S" gevolgd door,,O". Alleen de even getallen
zijn aangegeven, oneven getallen van 0 tot 35 worden door witte stippen aangegeven. De teller werkt
ook als er geen  f ilm in de camera zit. De teller  f unctioneert bij elk transport van een volledig  f ilmbeeld.
I

www.butkus.us
Nadat het cijfer 36 is verschenen zal de teller niet meer werken, ook niet bij herhaald drukken op de
ontspanknop en verder transporteren. De film zal echter tot het einde worden opgedraaid. De teller
springt automatisch op,,S" als de achterwand wordt geopend
Blz. 17  Sluiter ontspanknop (2). De ontspanknop zorgt tevens voor het inschakelen van de
lichtmeter. Als de filmtransporthendel op de camera ligt, kan de ontspanknop niet worden ingedrukt.
Om de ontspanknop vrij te maken moet de transporthendel  in de,,stand off' stand worden gedraaid.
Een geringe druk op de ontspanknop schakelt nu de lichtmeter en het LED display in de zoeker in.
De meter en het display blijven ongeveer 30 sec. ingeschakeld nadat de ontspanknop is losgelaten.
Daarna wordt het systeem uitgeschakeld om de batterij te sparen. Door de ontspanknop geheel door te
drukken wordt de sluiterontspannen.  Bij het bedienen van de ontspanknop kunt Ugebruik maken van de
ringvormige vingersteun om gelijkmatig de knop in te drukken. Hierdoor ontstaat een trillingsvrije
camera voering. Als de sluitertijd 1/30 sec. of langer wordt, raden wij aan een statief te gebruiken in
combinatie met een draadontspanner, hierdoor worden onscherpe en bewogen opnamen voorkomen.
De draadontspanner kan in het gat in het midden van de ontspanknop worden geschroefd. Als het statief
een grote bovenplaat heeft, is het onmogelijk de diafragmaring te draaien. Gebruik in dat geval de
speciale statiefadapter die bij de camera wordt geleverd, tussen statief en camera.
Brz. 18 INSTELLINGEN lN DETAIL vervolg
ASA/ISO film gevoeligheidsschaal (54). De ASA/ISO schaal heeft een genummerde verdeling
van 12 tot 6400 ASA/lSO. De stippen tussen de getallen geven de tussenstanden aan zoals 64, gO etc.
De afbeelding linksboven geeft de gevoeligheden in getallen voor alle tussenwaarden aan. ASA/lSO
100 en 4O0 zijn in rood aangegeven omdat zij het meest gebruikt worden.
ASA/lSO  is een gevoeligheids-aanduiding voor de  f ilm bij een bepaalde lichtintensiteit. Hoe hoger het
getal hoe groter de gevoeligheid en omgekeerd. De ASA/lSO waarde van een film staat op de cassette
zelf, maar is ook aangegeven op de verpakking en op de bijsluiter.
Sluitertijdenschaal (5O) / belichtings bepaling.
lnstellen van de sluitertijd. Om de sluiter in te stellen moet de sluitertijdenknop  links of rechtsom
worden gedraaid tot de gewenste sluitertijd insnapt tegenover de index (49). De schijf heeft naast,,B"
de sluitertijden van 1 tot 1/4000 sec. en een indicatie voor X 200 (1 /2OO sec. voor automatische
                                                                                               e

flitssynchronisatie), Op,,B" bliiven de sluitergordijnen open zolang als de sluiterknop wordt ingedrukt
,,1" is de indicatie voor 66n seconde 2 voor th sec. 6O voor 1/60 sec. en zo vervolgens. ,,X 2OO" staat
voor 1 /2OO sec. Elk volgend getal met uitzondering van  ,, EI' en ,,X 2OO' is twee maal het vorige of de helft
ervan. Sluiter tussenstanden kunnen niet worden gebruikt. Omdat u altijd de sluitertijden in de zoeker
kunt aflezen, behoeft u niet op de instelschijf te letten als u hem draait.
Blz. 19         Korte sluitertiid               Lange sluitertiid
Btz.20 INSTELLINGEN IN DETAIL vervolg
Diafragma instelling. Het lens diaf ragma bepaalt hoeveel licht er op de film terecht zal komen. Als u
de diafragmaring een stap in de richting van de hogere getallen draait wordt het licht voor de helft
verminderd (dit heet ook wel een stop kleiner instellen). Aan de andere kant wordt het licht verdubbeld
als de ring een stap naar een kleiner getal wordt gedraaid (dit is een stop groter). De diaf ragmaring snapt
reeds in op de ingegraveerde getallen, maar tussenstanden  zijn zonder meer mogelijk Het lens
diafragma is bepalend voor de scherptediepte (zie blz 28). Met uitzondering van een paar lenzen,
kunnen de Nikkor en Nikon serie E lenzen met vol diaf ragnp voor de lichtmeting worden gebruikt, ook al
staat de ring op een andere waarde. Deze lenzen hebben een zg. automatische diafragma en gaan pas
dicht op de ingestelde waarde op het moment van opname, als de ontspanknop wordt ingedrukt
Blz21 Belichtings keuze. De hoeveelheid licht die op defilm terecht komtwordt bepaald dooreen
combinatie van sluitertiid en het lensdiafragma Een sluitertijd van 1/5OO sec. laat tweemaalzoveel licht
door als 1/1 OOO sec. en slechts de helft van het licht bii 11250 sec. Een diafragma instelling Van f/1 1 laat
tweemaal zoveel licht door als f/16 en half zoveel als f/8. Als de juiste combinatie voor een bepaalde
opname 1/5OO sec. bij f/1 1 ie zullen 11250 bii f/l6 en 1/1OOO sec. bii tl8 dezeltde resultaten geven. Het
is erg gemakkelijk om deze relatie goed in het hoofd te hebben als het om scherptediepte gaat De
volgende tabel geeft de relatie tussen sluitertijd en diafragma overzichtelijk weer.
  sluitertiid (sec.)
  diafragma (TgetaD

to

www.butkus.us
      Sluiterdisplay. De LED belichtings indicators zijn zichtbaar aan de rechterzijde in de zoeker. Ook de
        sluitertiiden en het diafragma getal worden weergegeven. De LED's geven vijf indicaties, zoals in de
       tabel rechtsonder wordt aangegeven, die overeenstemmen met de condities van elke belichting.
     +  overbelichting meer dan 1 stop
          t   overbelichting 1/5 tot 1 stop
    O juiste belichting
     a  onderbelichting 1/5 tot 1 stop
           onderbelichting meer dan 1 stop
      Zodrade iuiste instelling is bereikt, zal het LED display gemakkelijk weer kunnen veranderen dankzij de
      noodzakelijke hoge gevoeligheid. Het is daarom nodig dat de sluitertijden, maar vooral het diafragma
       voorzichtig worden ingesteld. Tussenstanden van de sluitertijden zijn niet-, van het diafragma
        zijn wdl mogelijk; draai dus de diaf ragma voor de fijn afstelling.
     Opmerking  : als de sluiter oP ,,B" (bal) of X 2OO (1/2OO sec.; staat zijn de LED's uitgeschakeld.
     Btz.22 INSTELLINGEN lN DETAIL vervolg
     De meterreeksvan de belichtingsmeter.  Als de combinatie van diaf ragma en sluitertijd juist is zalde
     0 oplichten, voor correcte belichting. Dit teken zal niet oplichten als de combinatie voor het ondenrerp
        niet goed is ingesteld. Ook als de combinatie van diafragma en sluitertijd onjuist is voor de helderheid
      van het ondenryerp, zal de meter niet de 0 LED doen oplichten. Als door een kleine verdraaiing van het
      diafragma naar beide zijden het niet lukt om de juiste instelling te vinden, kunt u beter een andere
      combinatie van sluitertijd en diafragma maken. Als niettemin het Oisptay niet juist aangeeft, kan de
      helderheid mogelijkerwijs buiten het meterbereik vallen. U dient dan het ondenryerp bij te verlichten, of
      anderzijds een N D (neutral density)  f ilterte gebruiken. Merk op dat bij de volle-opening-meting, de reeks
     van helderheden die kan worden omvat varieert met het maximale diafragma van de lens als volgt:
     met 50mm Il1.4 (1 sec. opt/1.4 en 1/1OO0 sec. op tl161en ASA/lSO lOOfitm. De EV reeks toopivan
      EV-1 tot EV-18.
     Met 1 35 mm t/2.8 (1 sec. bii t/2.8 en 1 /1OOO sec. baj t/22) en ASA/lSO 1 OO fitm, toopt de EV reeks van
      EV-3 tot EV-20.III                                                                                                                                                                                   fl

Blz. 23 Gediafragmeerde belichtingsmeting.
Deze meetmethode wordt gebruikt als het diafragma niet met de meter koppelingsrand op de camera
koppelt, zoals b.v. bij niet Al-lenzen of tussenringen. De procedure is als volgt:
1) Stel de ASA/ISO waarde in.
2) Bepaal de beeldcompositie en stel scherp.
3) Druk de ontspanknop half in om de meter in te schakelen.
4) Voer de lichtmeting uit afhankelijk van het gebruikte type lens.
 O lens met automatisch diafragma
    Bepaaldeluiste belichting doorde scherptediepteknop(5)  in te drukken, daarna de vingervan deze
    knop wegnemen en de ontspanknop indrukken.
 O lens zonder automatisch diafragma (PC Nikkor lens)
    Bepaal eerst de juiste belichting door diafragma en sluitertijd instelling. Stel nu scherp bii volle
    opening. Verschuif de lens voor de juiste compositie. Draai het diafragma tot de voorgekozen
    waarde dicht en druk op de ontspanner.
 O lens met vast diafragma (Reflex Nikkor lens)
   De belichting kan niet met een diaf ragma worden ingesteld, dit is vast. Bepaal de juiste belichting
    door de sluitertijd in te stellen. Als dit niet mogeliik  is moet een ND(neutral density) grijsfilterworden
    gebruikt, of verander de verlichting.
 Btz.24 INSTELLINGEN IN DETAIL vervolg
Lichtmeting in speciale gevallen. De lichtmeting van de FM2 gebeurt door de voorkeur-voor-tret-
midden methode, waarbij ongeveer 6O% van de totale licht hoeveelheid in de cirkel van 12 mm in het
midden van het matglas wordt gemeten.
Als de achtergrond van het hoofdmotief te helder is en het hoofdmotief niet in het midden van het beeld
staat, zal het resultaat onderbelicht zijn (fig. 1). Als de achtergrond te donker is en het hoofdmotief is
heldet zal bij diezelfde compositie het resultaat overbelicht blijken
Om te compenseren:
1) Stel het onderwerp scherp in de compositie zoals u dat wenst.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   l



                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      I
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  I12
                                                                                                                                --r

2) Beweeg de camerazodat het hoofdmotief in het midden vanwww.butkus.ushet matglas terecht komt (zie fig. 2) en
         voer de lichtmeting  uit.
      3) Beweeg de camera terug zodat de stand beschreven onder (1) met de gewenste compositie weer
          ontstaat en ontspan de sluiter.
     Op die manier ontstaan goed belichte resultaten.
                              onderbelichting
d                                juiste belichting
       Blz. 25 Dupliceren en microfotografie
         Bij dupliceren en microfotografie kunt U geen gebruik maken van de gewone LED lichtmeet-methode van
     de FM2 omdat bij dit soort fotografie ongebruikelijke contrasten voorkomen. Hier dient belichtings-
      compensatie te worden toegepast. In de tabel is de relatie tussen specifieke opnamen en de juiste
       belichting vastgelegd. Omdat dit slechts een geleide probeert te zijn is het goed om in de praktijk te
      experimenteren, tot U de juiste resultaten bereikt.
    O Omdat kleurenfilm slechts een kleine belichtings speelruimte heeft, wordt aangeraden een extra
        opname te maken, met de volgende achtergronden in gedachte.
          Een stop overbelichting voor een helder object.
          Een stop onderbelichting voor een donker tonend object.
    O Als U microfilm gebruikt voor dupliceren, kunt U beter na een paar proeven de juiste belichting
         bepalen, omdat de belichtingsruimte hier zeer gering is en de resultaten gemakkelijk door de
          ontwikkeling en het emulsienummer kunnen worden beTnvloed
    O Om trilling te voorkomen kunt U belichten door de verlichting aan en uit te schakelen.
    O gebruik een draadontspanner om trillingen te vermijden.
     Opmerking  : De belichtingscompositie waarden zijn referentie waarden verkregen bij het gebruik van
       kleuren dia, kleuren negatief en algemene panchromatische films. + langere belichting - kortere belichting





                                                                                                                                       13

Brz.26 INSTELLINGEN lN DETATL vervotg
           Binnenin de zoeker:
             1) Fijn mat Fresnel omringend veld
            2l Micro prismaring
            3) Deelbeeld scherpstelling
           41 12 mm referentie circel
 Zoeker I composltie en scherpstellen
 De normale weg naar juiste scherpte is om aan de lensring te draaien totdat het beeld in de zoeker
 scherp wordt. Het matglas K dat bij de camera als standaard wordt geleverd, heeft drie instel-
 mogelijkheden. Bij gebruik van het deelbeeldsysteem draait men de ring totdat de beide helften een
geheel gaan vormen.
 Met de micro prismaring: draai de lensring totdat het schijnbaar bewegend beeld tot stilstand komt en
scherp wordt. Met het omringende matte deel stelt men op het oog scherp. Het deelbeeld werkt goed
 bij ondenrerpen met harde liinen, contouren en scheidingen. Voor snel bewegende objecten of Oii
ondenrerpen rnet zachte liinen, gebruikt men de micro prismaring, terwijl het totale matte beeld voor
cfose up bij lenzen met maximum diafragma van t/4,5 of kreiner.
 Erisnogeenmanieromdeiuisteinstellingtebereiken.  Metgebruikmakingvandeafstandschaal(44)op
de leng zet men deze in oVereenstemming met de werkelijk gemeten afstand van object tot  f ilmligging (ggi.
Opmerking  : de FM2 zoekergeeft ongeveerg3% van het werkelijke beeld op de  f ilm weer. Let erookop
dat het dia-beeld wordt beperkt bij het inramen of door het formaat van het vergrotingspapier.

Blz. 27  Denkbeeld scherpstellen        uit focus     in focus
         Micro prismaring                  uit focus      in focus
        Mat omringend veld             uit focus      in focus

14

www.butkus.us       Btz. 28 INSTELLINGEN lN DETAIL veruolg
    De scherptediepte instelknop.
     Wat is scherptediepte ?
 I      Afs U scherp stelt op een onderwerp, zult u bemerken dat niet alteen het ondenrerpzelt scherp  is, maar
      tevens tot een zekere afstand ook de voor- en achtergrond. Objecten die verderweg uit deze z6ne liggen
       zullen toenemend onscherp verschijnen. Deze scherpte z6ne wordt aangeduid met,,scherptediepte". !     Deze zOne kan in diepte variEren. Het volgende kan gezegd worden van de scherptediepte uitgaande
      van dezelfde instelafstand.flpl{      1) Naarmate het diafragma kleiner is, (d.i. een hoger f/getal) destegroter de scherptediepte en
        omgekeerd, bij groter diafragma vermindert de scherptediepte.
      2) ls de Ingestelde afstand groot, dap zal de scherptediepte groot zijn. Bij kleine instelafstand  is de
         scherptediepte ge ri ng.
      3) Er is altijd een grotere scherptediepte achter dan v66r het ondenverp.
     Ook valt op te merken dat bij lenzen met verschillend brandpunt, maar ingesteld op hetzelfde diafragffis,
     de kortere brandpunten altijd grotere scherptediepte tonen dan de langere brandpunten. De scherpte-
      diepte bij een bepaald diafragma wordt op de lens met gekleurde lijnen naast de instelstreep
      aangegeven. De kleuren zijn gelijk aan die van de betreffende diafragmagetallen. Afgelezen moet dan
     worden op de afstandschaal t.o.v. de 2 gelijk gekleurde strepen. De foto's op pag. 29 geven een
      voorbeeld van verschillende scherptediepten met een 50 mm t/1,4lens bij gebruik van verschillende
        diaf ragma's, tenrijl de instelafstand steeds 2 m. bedraagt. Contr6le van de scherptediepte stelt U in staat
      de achtergrond  in Uwfoto onscherp te houden en daardoor het hoofdonderwerp meer naarvoren te laten
     komen, dit in plaats van een algehele scherpte, die de aandacht van het hoofdmotief afleidt. U geeft
      hiermee uw opnamen een eigen karakter.
      Scherpte opnamen maken is 66n aspect van de fotografie. Spelen met de scherptediepte  is een ander.
 I      Blz. 29                     Lens op t/1,4 alleen hoofdonderwerp.
                               Lens op t/16 veraf en dichtbij scherp.
                                                                                                                         l5

Brz. 30 INSTELLINGEN lN DETAIL veruolg
Scherptediepte  (5)
Als een lens met een automatisch diafragma wordt gebruikt, wordt het beeld in de zoeker altijd met het
grootste diafragma gevorrnd. Echter als men op scherptediepte drukt, zal het diafragma tot de
ingestelde waarde sluiten. Hierdoor kunt U inzicht krijgen op de scherptediepte v66rdat U de opname
maakt. Het zoekerbeeld wordt donkerder naarmate het diafragma kleiner is ingesteld, (d.i. een hoger
f/getal). Nu komen echter meer onderdelen van het beeld in de scherptez6ne.
Opmerking  : Druk de scherptediepteknop  volledig in. Laat deze hendel weer los voordat de ontspanknop
wordt ingedrukt.
Zeltontspanner  (6)
Dit is zeergemakkelijk voor het maken van zelfportretten of als U zelf bij anderen op de foto wilt komen.
Span de zelfontspanner door de hendel zover als mogelijk is naaromlaagte drukken in de pijlrichting op
de afbeelding hierboven. Dit kan zowel v66r als na het  f ilmtransport. Hierna drukt U op de ontspanknop,
de spiegel(22) klapt op en de zelfontspanner gaat lopen. Na + 1O sec. ontspant de sluiter. Als U de
zelfontspanner na spannen niet wenst te gebruiken, drukt U hem terug in zijn oorspronkelijke stand.
U kunt hierna de opname gewoon maken. Drukt U de reeds lopende zelfontspanner terug, dan zal er
een opname volgen, de sluiterknop was immers al ingedrukt. Behalve in stand B (bal) kan de
zelfontspanner bij alle sluitertijden worden gebruikt.
Blz. 31  Dubbelopnameknop (51)
Het maken van meer dan 66n opdenrverp op dezelfde foto, of hetzelfde ondeniverp op meer plaatsen op
de zelfde foto, wordt multiplex fotografie genoemd. Het volgende dient om een dubbelopname te maken.
1) Neem de eerste opname (ontspan de sluiter).
2) Druk de dubbelopnameknop in de pijlrichting zoals de afbeelding hierboven aangeeft. Beweeg nu de
   filmtransporthendel volledig. De beeldenteller werkt niet: alleen de sluiter is opnieuw gespannen.
   Hoewel de vinger automatisch de dubbelopnameknop zal moeten loslaten als de transporthendel
  hem wegdrukt, zal toch de dubbelopname gelukken.
3) Nadat de sluiter nu opnieuw gespannen  is, kan de tweede opname worden gemaakt. Om drie of meer
  opnamen op hetzelfde beeld te maken, herhaalt men de punten 2) en 3).
t6

Btz.32 INSTELLINGEN IN DETAIL vervolgwww.butkus.us
     Memohouder (43)
       Dit dient om U te herinneren welk film met hoeveel opnamen er in de camera zit. Scheur het dekselvan
      het filmdoosje en schuif dit in de memohouder. Ook kunt U de memohouder voor andere informatie
      gebruiken, zoals b.v. Uw naam en adres.
 I                   I nf rarood-   i nstel pu nt (3O)
a      Als u met zwart/wit inf rarood  f ilm werkt moet U erom denken dat het scherptepunt iets verderweg ligt dan
         bij zichtbaar  licht. Om dit te compenseren gebruikt men de infrarood-instelpunt (af hankelijk van de lens
     een stip of een streepje) vlak naast de afleesstreep op de lens.
     (Sommige lenzen, zoals de Reflex Nikkors behoeven geen correctie.)
      Nadat het beeld in de zoeker is scherp gesteld, draait men de ingestelde afstand op de schaal naar links
     op de rode index. Denk erom de opnamen met een R-6O  f ilter maken (op de afbeelding hierboven staat de
      afstand tot het onderwerp voor irifrarood op oneindig).
       Blz. 33  Flitsfotografie
     Een Nikon electronenflitser  is zeer gemakkelijk voor alle binnenhuis-opnames  of nachtfotografie, maar
      ook bij daglicht als extra verlichting. De op de FM2 ingebouwde middencontactschoen (33) geeft direct
      aansluiting voor de Nikon SB-15 of SBE flitser, zonder snoeren. Als U met flitslicht werkt moet het
      diafragma worden ingesteld aan de hand van het richtgetal van de flitser en de opname-afstand.
       Flitsers met een snoer worden aangesloten op het  f litscontact (18). Omdat het middencontact op de
      flitsschoen spanning voert, kan aanraking een schokje geven. Het opschuiven van een flitser* met
      snoerverbinding kan soms aanleiding geven tot kortsluiting van het middencontact, wij'raden in dat
      geval het afplakkenrvan het middencontact met een stukje tape aan.
     De FM2 is slechts met een X-contact uitgevoerd, synchroniseert met de speedlights, als de sluiter op
     1/125 sec. of langer is ingesteld, bf als de sluiter op X 2OO staat.
       * Oud type flitser met waaiervorm reflector.
                                       Flitslamp FP      Synchronisatie reeks
          Sluitertijd sec.                 Flitslamp MF
        Speedlight                        g roen : gesynchronisee!'d
         Flitslamp M                  wit: kan niet worden gebruikt
                                                                                                                                                                         ll

Opmerklng  : Afs een speciale electronenflitser met de mogelijkheid van tijdvertraging wordt gebruikt;
stelt men de sluiterop 1/60 sec" of langer in, in overeenstemming met de tijdvertraging.
Voor flitslampjes wordt de tijd op 1/30 sec. of langer ingesteld
Brz 34 INSTELLINGEN lN DETAIL vervolg
Flitsladi ngverkl   i kker (9)
Als de S&15 of de SBE op de FM2 wordt aangesloten, zal de ingebouwde flitsladingverklikker U
vertellen wanneer de flitser weer gereed is voor de volgende opname, of hij geeft aan dat de sluitertijd
verkeerd. is ingesteld, dit tenryijl U door de zoeker blijft kijken. Overtuig U voordat U schiet dat de
f litsladingverklikker oplicht. Op het moment dat de sluiter ontspant, zal de  f titser afgaan en de LED dooft.
Afs de sf uitertijd tussen 1/125 en 1l4OOO sec. staat zal de flitsladingverklikker gaan knipperen, als de
flitser volledig is opgeladen, dit om te waarschuwen dat de sluitertijd niet juist is.
Voor gebruik van andere flitsers dan de speedlight S&15 en SBE venruijzen wij naar blz. 35.
 Opname gemaakt met een combinatie van dag- en kunstlicht
Blz 35 Flitsladi ngverkl   i kkers bii versch    i I lende sl u iteri nstel   t i nge n.
Slurtertijd       volledig opgeladen        onvolledig opgeladen
                 knippert
opmerkrng:  licht continue oP
1) De flitser gaat af onafhankeliik van de instelling van de sluiter. Als de flitsladingverktikker  oplicht,
  dan zal de flitser met een ontspandruk afgaan.
2) De flitsladingverklikker werkt onafhankelijk van de al of niet ingeschakelde lichtmeter.
3) Als de lichtmeter is ingeschakeld, geeft het LED display in de zoekerde lichtomstandigheden van het
  moment aan. Dit wordt niet belnvloed door de  ff itser. Als de sluitertijd op X 2OO of B staat, zal het LED
   display niet werken.
Pas op: Bij flitsfotografie raden wijaan een Nikon flitserte gebruiken die aangepast  is voor het gebruik
van laagvoltage ontsteking. Het gebruik van andere flitsers, die met hoge schakelspanningen werken,
kunnen het camera-circuit beschadigen. Elke schade op deze wijze veroorzaakt, valt buiten de garantie.
t8

Combinatie tabel van de Nikon speedlights             www.butkus.us
Speedlight FM2, flitsladingverklikker Type van de verbinding             Wijze
sBE        Licht op             Direct                              Automatisch
SeO       Licht niet op           Met spiraalsnoer SG6.             Hand
                                 Met flitsschoen A92 en verlengsnoer
                         SGg en sensor unit SU-l            Automatisch
S&7E      Licht niet op           Met flitsschoen A92                  Automatisch
s&15       Licht op             Direct                              Automatisch
SR1 1       Licht niet op           Met synchrosn. SC-ll en sensor unit-2 Automatisch
            ,    Licht op                Met syrrchrosn. sGl1 en sensor unit sU-2
S&12       Licht op                Met verlengsn. SG13 en sensor unit SU-2 Hand
Brz.3o ACCESOIRES
Verwissel ba re matg lazen
Er zijn drie verschillende matglazen voor de Nikon F[/F2. Het type K wordt als standaard  bij de camera
geleverd. U kunt ook het type B (MaVFresnel met instelspot) of het type E (MaVFresnel met instelspot
en lijnenrooster) gebruiken afhankelijk van het soort fotografie die U op het oog heeft
Ga voor het venryisselen van de matglazen als volgt te werk:
1) Neem de lens van de camera (zie blz 8).
2) Uvindtbovenhetspiegelhuisdekleinematglasuitneemlip(2O).Schuifdekleinetipvanhetpincetdat
    bij het andere matglas wordt geleverd, onder de matglas uitneemlip en trek naar voren om de houder
   te.doen openveren.
3) Neem het matglas met het pincet uit het raampje.
4) Leg het nieuwe matglas met de gladde kant omlaag voorzichtig met het pincet op zijn plaats, lip naar
   voren.
5) Druk nu het raampje met het matglas met het pincet terug op zijn plaats tot het inklikt.
Opmerklng  : Om vingerafdrukken en beschadigingen te voorkomen, uitsluitend het pincet gebruiken.

Blz.37 Matglas keuze gids
Type Naam/uitvoering Mogelijkheden
                                           voor algemene fotografie. De micro prismaring  is aangebracht K    Deelbeeld /        Te gebruiken        micro prisma  om het deelbeeld systeem.
 B   Mat systeern  Goed bruikbaar voor algemene fotografie, close up werk en dupliceren.
                            Speciaal bedoeld voor mensen die voorkeur hebben voor matglas instelling,
                       op de spot in het midden van het beeld, of als de deelbeeld instelling niet
                        meer werkt, zoals bij gebruik gebruik van telelenzen.
                                                                                                                  ls gelijk aan type B, E    Horizontale en   Buitengewoon geschikt bij schilderijen of tekeningen.
                                                                            PC         verticale lijnen  maar heeft horizontale en verticale lijnen. Ook handig bij gebruik van
                           Nikkor lenzen.
 Fisheye, Groothoek, Tele, Supertele,Zoom, PC, Noct, Micro, Medical, Reflex, Serie E.
             : Uitsluitend scherpstellen   O     O :  Bruikbaar scherpstellen. De deelbeeld instelling of kruisdraad omgeVing is minder helder.
            Stel scherp op het omliggende matte deel.
        groen : Belichtingsmeting via stopdown methode.
         " Internal focus type.
Brz. 38 ACCESOIRES veruolg
Glose up uitrusting
 Hier volgen een paar accesoires die u voor close uPfotografie kunt gebruiken.
 1) Cfose uplenzen nrO, nr 1,nr2, nr3T, nr4T.Omdat dezelenzenvooropdecamerawordengeschroeft,
     bliift de open lichtmeting gehandhaafd.
2) Automatische ringen PK-1 1, PK-1 2, PK'13-
                   De verlengringen en het balgapparaat worden tussen lens en camera gemonteerd.3) Balgapparaat-de      p&6.    Als    ringen in combinatie met een Al lens worden gebruikt, werkt de lichtmeting met vol open
   diafragma, omdat de lichtmeter gekoppeld blijft met het automatisch lens diafragma. Voor de PB-6
   moet de stopdown methode worden toegepast, hier is de lichtmeter niet met het diafragma
n

gekoppeld. U kunt de vergroting door verschuiven van dewww.butkus.usbalg instellen.
   Combinaties van voorzetlenzen balg en PK ringen zijn mogelijk
4) Nikkor lenzen voor close ups : Micro Nikkor 55 mm t/2,8; 105 mm. tl4 en 2OO mm Il4 lF.
  Om met een Al Micro Nikkor lens een 1/2x tot 1x vergroting te maken, moet een ring gebruikt
   worden; dePK-13voorde55 mml/2,8endePN-1 l voordel05mmt/4.U  kuntl :l vergrotingenmet
   de 200 mm f/4 lF bereiken door gebruik te maken vanTO2OO of TC-3OO teleconverter.
  Ook met deze accesoires op de lens blijft de open lichtmeting bestaan. Op te merken valt dat bijclose
   ugfotografie de scherptediepte zeer gering is. U dient daarom uw lens zoveel als mogelijk is te
    diaf ragmeren teneinde de scherptediepte zo groot mogelijk te maken. Ook raden wij u aan om het
   omringende veld van het K matglas te gebruiken, (of het matglas te venryisselen). Het is n.l. niet
   gemakkelijk om scherp te stellen met het deelbeeld of microprisma-systeem.
Opmerking  : Niet Al-verlengringen zoals PK1-2-3; PN-1 etc. kunnen niet op de FM2 worden gebruikt.
  Automatische ringen P&6
  Close up lenzen
Bf z. 39  Motordrlve Mr-12
Het gebruik van de M D-1 2 motordrive in combinatie met deFM2 maakt automatisch   f ilmtransport nadat
de ontspanknop is ingedrukt, mogelijk Naast enkelbeeld kan ook continue worden gefotografeerd met
een maximum van 3 beelden per sec. (dat is als de sluitertijd tussen 1/125 en1/4OOO sec. staat).
Zeer gemakkelijk is de motordrive  bij snel bewegende objecten, omdat de gebruiker dan niet steeds de
sluiter behoeft te spannen en door de zoeker kan blijven kijken. De MD''12 kan eenvouilig op de FM2
worden gemonteerd en weerweggenomen doormiddelvan een schroef die in de statiefmoer(55) van de
camera past. Een lichte druk op het motorknopje stelt eerst de lichtmeter van de FM2 in werking.
Btz. 40 ACCESOIRES vervolg
Speedlight SB-15
Nikon speedlights zijn handig bijslechte licht-omstandigheden, of voor het maken van portretten tegen
heldere achtergrond, maar ook voor synchro-zonlicht-schieten. Er zijn verschillende modellen voor
                                                                   A