Nikon FE Gebruiksaanwijzing User manual

www.butkus.usVOORWOORD

  De Nikon FE is een kompakte 35 mm kleinbeeld kamera met
  een reeks bijzondere mogelijkheden.  Hij heeft automatische  belichtings instelling met sluitertiiden van 1/l OOO tot I sek met
  vooraf ingesteld diafragma. Verwisselbare matglazen, aanslui-
   ting voor de aandriifmotor MD 1 1 voor 3,5 opnamen per se-
  konde. Daarnaast heeft de kamera bij gebruik van de speciale
  SB 1O Speedlight flitser een automatische sluitertijd instelling:
  Als de SB 1O Speedlight Unit op de kamera flitsschoen met
  middenkontakt is geschoven en wordt ingeschakeld, wordt
  automatisch de sluiter op 1/90 sek ingesteld, ondanks dat de
   sluiter in zijn automatische stand staat. Op de FE kunnen bijna
   alle toebehoren uit het Nikon Systeem worden gebruikt; het
  meest uitgebreide systeem ooit voor een kamera samen-
   gesteld.
  Lees deze gebruiksaanwijzing eerst nauwkeurig door om de
  beste resultaten uit uw kamera te halen. Ga eerst zonder film
  de verschillende mogeliikheden uitproberen. Houdt deze ge-
   bruiksaanwijzing bij uw kamera totdat U met het gebruik en de
   bediening volledig vertrouwd bent geraakt.
  De weinige minuten die u hieraan besteed garanderen u een
  goed resultaat en vergroten het plezier in de fotografie voor
  een lange toekomst.





                                                                              )

Als u deze handleiding nuttig vindt, doneer dan $ 3 aan https://www.paypal.com/paypalme/butkus





 Donate:  www.PayPal.me/butkus     venmo:  @mike-butkus-camera  Ph. 2083

HET GEREEDMAKEN VAN DE CAMERA

 Inzetten van de batterijen
Twee 1.5V zilver oxyde knoopbatterijtjes verzorgen de span-      BatteriJ tosten
ning voor zowel de licht meting, als het elektronische sluiter   Om de batterij spanning te kontroleren behoeft men slechts
circuit. Deze zijn gevat in een speciale houder die met een    de kleine schakelaar naar beneden te drukken, het gele
muntstuk kan worden losgeschroefd en 66n geheel vormt met     lampje moet dan gaan branden. Als het lampje niet l5qrdt,de   ondezijde            van              de kamera.                 Om                           de battarijen                                                     in                                                 te zetten                                                    ga dan na of de batterijen op de juiste wijze zijn iliet.schroeft      men het                 deksel                    aan de                                onderzijde                                    met een                                           munt                                                                      o.i.d                                                                                  Blijft het lampje weigeren zet dan n,ieuwe batterijen in hetlinksom los. Druk daarna de twee batterijen op elkaar in de
houder. Let daarbij op de + en - tekens aan de binnenzijde van      batterij huisje.
de houder en de overeenkomende indikatis op de batterijen.     Belangrijk: Als de kamera niet gebruikt wordt dient de film-
Schroef nu de batt€rij houder met batterijen weer in de kamera     transport handel tegen het kamerahuis aan te sluiten. Deze
en zet hem vast met een munt. Als u de kamera voor langere     transporthandel dient n.l. tevens als aan/uit schakelaar en         gebruikttijd     niet                   het                    is                   goed om de                                        batterijen                                                        uit de                                              kamera te     als u deze niet tegen de kamerma druki, zullen de batte-nemen           lekken     om                   voorkomen;                                     zie                   te                                  voor verdere                                                      informatie                                                                        rijen in een paar dagen zijn uitgeput.ook blz. 39:
"Tips voor onderhoud".

www.butkus.us

Het inleggen van de film                                     wordt aangegeven, zodat de film onder de spoel doorgaat met
Open de kamera achterwand door de veiligheidssluiting naar    de emulsiJziide-opgedraaid(doffe kant) naar buiten wijzend. De film moet
achteren te drukken en tegelijkertijd de terugwikkelslinger     net zo lang           worden tot de film aan beide ziidenzover mogelijk omhoog te trekken.                             over de taioj6J loopt. Sluit de kamera door de achterwand
Le.' nu de onbelichte film in de kassette-ruimte met de film-    tegen de body aan te drukken.
st-   wijzend in de richting van de opwikkelspoel. Duw de
terurlSpoelknop weer omlaag, waardoor de kassette vast in de     Belangriik
kamera komt te zitten en stop het begin van de film in eon van    Leg dJfilm nooit bii helder zonlicht in de kamera. Als U geen
de drie gleuven van de opwikkelspoel. Draai dan de opwikkel-    beichaduwd plekie kunt vinden, bescherm dan met b'v' Uw
spoel (niet de dprocket met de tandjes) zoals op de afueelding     rug de film tegen het felle licht.

HET GEREEDMAKEN VAN DE CAMERA - veryotg
Voorafgaand                                                      ladere keer dat de film getransporteerd wordt moet de tarug-
 Klap de slinger van de terugspoelknop uit en draai voozichtig     spoelknop meedraaien in tegengestelde  richting van de ge-
in de richting van de pijl tot U een lichte tegenstand voelt.     graveerde  pijl. Als de spoel niet mee draait is de film niet goed
Hierdoor komt de film goed strak in de filmbaan te liggen. Pas     ingelegd en dient U dit opnieuw te doen. De filmteller stait na
op dat U niet te zwaar doordraait, stoppon zodra U tegenstand    de verrichte handelingen automatisch op ,,O".
voeltl Klap nu de terugspoelslinger w€er terug.                   Zodra de film nu weer getransporteerd wordt kunt U dC)rsteDo oersts paar opnamen van de film werden bij het inleggen    opname maken.                  VJ
belicht.
Daarom moet, zodra de kamera gesloten is, twee maal de film    Opme*ing:
getransporteerd en de ontspanknop nrvee maal ontspannen   Om te voorkomen dat lange sluitertijden ontstaan als u in de
worden. Let hierbij op de terugspoelknopl                           sluiterstand "auto" met de dop op de lens de film tot de
                                                              eerste bruikbare opnam€ doordraait, kiest dan een kortere
                                                                                       sluitertijd.
                                                                                                                            Tildens het  lm
                                                                                                                 inleggen                                     ffi                                                                                                                                                                                                                            I e blanke
                                                                                               opname
                                                                                                                                                                                                                                                                                            '                                             2e blanke
                                            l't                                              r-'j                                                      opname                                              @ffi                                                                                                    le te
                                                                                              opname            @

HANDELINGEN VOOR HET INSTELLEN VAN DE CAMERA
 Instellen van de sluitersnetheid
 De sluiter van de Nikon FE kan naar keuze automatisch
 werken of met de hand worden ingesteld. De instelknop en
 afleesschaal bevindt zich rechts naast de zoeker en kan
 zowel met gespannen als ontspannen sluiter worden ge-
 bruikt.
 De knop kan worden ingesterd op AWD voor automatische
 sluiter keuze of op sluitertijden van g sek. tot 1/1000 sek.
om de sluiter automatisch te gebruiken draait men een-
 voudig de knop rechtsom tot deze op AUTO (automatisch)
 inklikt. Nu staat AUTO tegenover de afleesstreep. Door de
 ingebouwde sper kan de knop nu niet meer verdraaid wor_
 den' Dit voorkomt onwiilekeurige verstelling tijdens de op-               www.butkus.us namen.
Om de knop voor hand instelling te kunnen gebruiken
waarbii de twee naarden met erkaar in dekkinj moeten
worden gebracht, drukt u op het centrale knop'je op de
 sluitertiidenschaal, tegelijkertijd draait u de knoj linksom.
Als de afleesstreep tegenover de witte ciifers 2 tot 1000
staat wil dat zeggen dat de sluiter tijden van  l /2 sek totl/1000 sek worden gemaakt





t0

www.butkus.us
 De rest van de cijferreeks geeft aan dat sluitertijden van I
  tot 1 sekonde staan ingesteld. De M9O instelling geeft een
  mechanische sluitertiJd aan van 1/90 sek. Als de batteruen
  zijn uitgeput kunt U met deze mechanische  sluitertijd van' 1/fsek verder fotograferen.
  illstelling op B bluft de sluiter openstaan, zolang de
  ontspanknop wordt ingedrukt, dit is ook een zgn. mecha-
  nische sluitertijd waarbij de batterijen onbelast blijven.
  Merk op dat de sluitertijd 11125 sek in rood is gegraveerd,
  dit is de snelste sluitertijd waarbij een elektronenflitser nog
 goed funktioneert. (Zie voor verdere informatie betreffende
  flitsfotografie ook pagina 37).

www.butkus.us

 Zelfontspanner
 Met de ingebouwde ontspa-nner kunt u de sluiter met een
vCrtraging van ongeveer 8-14 sek laten werken. Als U de zelf-
ontspinner gebrulkt, stelt U eerst het g.eryel?t? diafragma en
deduitertiid  in, transporteert de film en drukt U de zelfontspan-
nlrAello  ver mog€liik naar beneden.
D*nu op de ontspanknop waarna de zelfontspannor begint
 te lopen. (merk op dat de spiegel direkt aan het begin omhoog
.klapi en pas wesr terugkomi als de sluiter heeft gewerkt).
 Bijzonder bij deze zelfontspanner is dat de werking door een-
 voudig terugdraaien weer ongedaan kan worden gemaakt. Met
 andere woorden als U besluit om, nadat U de zelfontspanner
 heeft gespannen, deze toch niet te gebruiken, dan kunt U door
 het orihdog bewegen van de handel de sluiter weer normaal
 gebruiken. Voor kiitisch dichtbij werk is de zelfontspanner in
 [ombinatie met een statief goed te gebruiken, om trillingen te
 voorkomen.

HANDELINGEN vooR HET |NSTELLEN vAN DE CAMERA (vervotg)
G chcugcn-vergrcndeling
De praktische plaatsing van de zelfontspanner komt vooral tot
uhdrukking bij het gebruik van hct geheugon. Dit geheugen
qaalt.tt"! 9q fotograaf mogelijk om eon meiing vast tA houden
die. dicht bij het onderwerp is gemaakt, of om een meting vast
to houd€n dic voor de beeldkompositie  is gemaakt.  Kiik- doorde zoeker en richt dc kamera op dat gedeelti dat U'wilt meten                            o'
en druk de zelfontspanncrhendel dan in de richting van de lens.
De meting wordt nu not zo lang ,,onthoud€n't als de zelf-
ontspanner. ingodrukt wordt. Er kunnen dus meerdero opnE_
men mot deze vactgehouden meting gemaakt wolden.'Ook
kan het diefragma veranderd wordon zoider @t dit ds cluiicr-
snelhsid beinvloed. (zie ook pag. 28 voor vcrdcrs detailsl.





                                                                  c'

HETVASTHOUDEN VAN DE KAMERA
Goed vasthouden van de kamera is belangrijk om de beste
rasultaten te krijgen, daar zelfs de geringste beweging op het
moment van belichting reeds kan resulteren in een aanzienlijk
verliee van scherpte speciaal bij lage sluitersnelheden.
Do foto's tonen U de beste manier waarop de kamera kan
worden vastgehouden teneinde ,,rotsvasie,, opnam€n to
maken.                              EKlem_de.vingers van de rechterhand om de kamera body zodat
de wijsvinger makkelijk op de ontspanknop rust en de duim
tussen de body en de transportknop past.
Op deze manier kunt U tranaporteren zonder met Uw oog de
zoeker (dus het ondenrerp) los te laten. Laat de kamera ii de
linkerhand ruston voor aanvullende ondersteuning  terwijl u
m6t de linkerduim en wijsvinger de afstandinstelringlomvat.
Tegelijkertijd drukt U de kamora t6gen Uw vo6rhoofd. De
kamera kan vanuit deze positie makkelijk van een horizontale
stand naar een vertikale worden gedraaid.

AFSTAN Dl NSTELLI N G (vervolgl
 I nfra-rood-foto graf   i e                                             Filmplaataindikatie
Bij de infra-rood-fotografio  ligt de scherpte anders dan bij de   De preciese positie van het filmoppervlak kan vastgesteld
fotografie bij normaal licht en anders dan U met het blote oog    worden door een denkbeeldige  lijn te trekken langs het in-
door de zoeker ziet. Om dit verschil in afstand te korrigeren     gegrafeerde tekeng
hebben de Nikkor lenzen een rode punt links van de noimale     Dit is van belang wanneer U de afstand van film tot onde$,f^k\Dafstand afleesstreep. Nadat U eerst op de normale manier de    moet m6ten voor close-up enlof makrofotografie.
afstand heeft ingesteld, draait U deze gevonden afstand in   De afstand van het filmoppervlak tot het oppervlak van detegenover de rode punt.                                           bayonetvatting is 46,5 mm.
Voorbceld: Op de afgebeelde foto van de bO mmf/1,4 stond
de afstand (op de normale wijze gevonden) op oneindig. De af-
standsintelring wordt bij infra-rood-fotografie nu naar links
gedraaid tot h€t oneindigteken teg€nover de rode punt staat.
Als lenzen met een brandpunt van 50 mm of minder tot f/8 of
kleiner worden gediafragmeerd is een korrectie niet meer nood-
zakelijk omdat de scherptediepte bij dergeliike brandpunten on
diafragma's dermate groot is dat dit de korrectie opheft. Enkele
Nikkon lenzen hebben geen infrarood-instelmogelijkheid,  lees
dan bij de lens bijgevoegde gebruiksaanwijzing.

                                                                 Buitenkant bayonetvatting

DE BELICHTINGSMETING
De belichtingsm€tor van de Nikon FE werkt op het bekende    De keuze van dc lutomltilche rluitcrtijdcn
Nikon-semi-spot systeem bij volle lensopening. De meter meet    fls de sluitertijdenknop op auto ingesteld wordt, dan regelt dehet licht over het gehele matglas maar legt de nadruk op de   FE volledig automatisch, Ean de hand van het door U inge-
middencirkel met een doorsnede van 12 mm, waarbij toch met    stolde diafragma en de geldende lichtomstandigheden, de te              II
de omgeving wordt rekening gehouden. Deze meting stelt U in    gebruiken  sluitertijd.                                                                                         I
staat exakte belichtingen te maken van het gekozen onderwerp    6e.aflezing van de belichtingsm€ter  is zichtbaar in de zoetf;\        Ihetgeen resulteert in uitgebalanceerde belichtingen ovef het     stelt de fotograaf in staat de belichting konstant te kontroliieh
gehele beeldvlak.                                                       terwijl hij zich toch volledig op de kompositie en het'scherp-
                                                                           stsllon kan koncentreren, zonder de noodzaak het zoekerbeald
                                                                       los te laten. En als de lichtomstandigheden  (of het diafragma)
                                                        veranderen regelt het automatische sluitertijdencircuit-on-
                                                                      middelijk de nieuwe sluitertijd zodat U steeds perfekt belichte
                                                      opnamen heeft.
                                   Om een opname op de automaat te maken zet U eerst de
                                                                   sluitertijdenknop op ,,Auto". De groene naald in de zoeker
                                                              staat dan op de ,,A", Daarna kiest U een geschikte lens-
                                                               opening. Terwijl U de kompositie bepaalt en scherp stelt zal de
                                                          zwarte naald in de zoeker steeds de sluitertijd aangeven die
                                                             automatisch ingesteld wordt. Belangrijk is, v66r de opname na
                                                                    te gaan of de ingestelde sluitertijd geschikt is voor het onder-
                                                    werp dat U wilt fotograferen. Als deze sluitertijd te snel of te
                                                           langzaam  is kunt U deze gemakkelijk veranderen door het dia-
                                                       fragma te verdraaien totdat U de gewenste sluitertijd in de
                                                                zoeker ziet aangegeven. Daarna drukt u op de ontspanknop en
                                          _ maakt U de opname. Zolang de naald binnen de schaal blijft,
                                                              vooropgosteld dat het lichtwaardebereik van de meter niet
                                                       wordt overschreden, zorgt de kamera automatisch voor de
                                                                             juiste befichting.





24

DE BELICHTINGSMETING - vervolg
 De handinstelling van de cluitertijden
 Als de sluitertijdenknop niet op auto ingesteld, kunt U met de
 hand de sluitersnelheid regelen via de naald-op-naald be-
 lichtingsmethode. Om de juiste belichting vast t€ stollen met
 behulp van de handbediende sluitertijden[nop mo€t U het vol-
 gende doen: Schakel de meter op de gebruikelijke manier in en
 draai aan de sluitertijdenknop tot de gro€ns naald in de zoeker                                     Dde gewenste sluitertijd aangeeft. Daarna draait U eenvoudig
 aan .de diafragma-ring tot de zwarte naald de groene naald
 precies dekt. Als opzattelijke over- of onderbelichiing gewenst
 wordt, stel dan zo in dat de groene naald het volgende hogere
 getal (66n stop ondorlichting) of het volgende lagere getaibe-
dekt (66n stop overbelichting). Een voorbeeld van opietteliike             www.butkus.us
over- en onderbelichting vindt U hier rechts.





                                                 Opzettelijke  en 66n stop
                                                         onderbelichting overbelichting
                                                                van 66n stop

26

www.butkus.us

Dc bclichting
De hoeveelheid  licht welke het filmoppervlak bereikt wordt be-
paald door een kombinatie van lensopening en sluitersnelheid.
Omdat deze twee sterk verbonden ziin zullen verschillende
koqbinaties dezelfde belichting geven. De verandering van
1(J,  in de sluitertiiden zal de belichting halveren of verdub-
b€i.  Biivoorbeeld: een sluitertijd van 1/125 sek laat twee
maal zoveel licht door als een sluitertiid van 1/250 sek en
weer half zoveel licht bij een sluilertijd van 1/60 sek. Zo wordt
er bij diafragma f/l1 twee maal zo veel licht doorgelaten als bii
f/16 en slechts de helft van het licht als bij f/8. Dit gegeven
werkt door voor het gehele bereik van sluitertijden en dia-
fragma's. Met dit in gedachte is het niet moeiliik te zien dat als
de juiste belichting voor e€n bepaalde opnam€ 1/125 soc. met
f/l1 is, dat dan 1/60 sec. mst 1/16 of 1/250 sec. mstf/8 net
zo geschikt zijn. De beste gebruikskombinatie zal afhangen van
de gewenste resultaten. Gebruik een snelle sluitertijd om een
bewcging to ,,bevriezen" of gebruik lange sluitertiiden om eon
weloverwogen on kreatieve onscherpte  te verkrijgen.





                                                                                                                       27

DE BELICHTINGSMETING - vervotg
Het meetbereik                                           Meting bij grote lichtkontrarten
Als de naald van de meter niet in het midden gcbracht kan    Als er grote verschillen in helderheid zijn tussen het hoofid-
worden, zelfs nadat U alle mogelijke kombinaties van sluiter-    objekt en de achtergrond, kunnen onbelangrijke heldere of
tijden en diafragma's heeft geprobeerd, dan is het aanwezige    donkere vlakken de belichtingsmeter verkeerd beinvloeden, en
licht te veel of te weinig voor het meetbereik van de meter. Om    zo de belichting van de totale opname.              ,*aan deze situatie te ontkomen kunnen de volgende maat-  Om onder- of-overbelichting van het hoofdonderw"rp T)rtregelen worden genomen  :                                deze omstandigheden to voorkomen moet enige korrectie1. Ga over op een film met een andere gevoeligheid (hogere     plaats vinden om er zeker van te zijn dat het hoofdonderwerp
    of lagere ASA-waarde) die de beschikbare lichtomstandig-     juist belicht wordt. Door het semie-spot meetsysteem (en de
    heden betei kan verwerken.                                geheugenvergrendeling op de automaat) is het gemakkelijk een
2. Zet een grijsfilter op de lens om het teveel aan licht dat de    korrectie op de belichtingsmeting aan t€ brengen. Om een
     film bereikt, te verminderen.                               buitengewoon heldere of donkere achtergrond te kompensoren
3. Gebruik kunstlicht (b.v. een electronenflitser) om het on-    brengt U het belangrijkste ondenrerp in het midden van het
    derwerp beter te verlichten.                                 matglas en verricht U zo de meting. Door deze handeling  krijgt
Ook moet U niet vergeten dat de gebruikte lens van grote in-    het gekozen onderwerp de nadruk bij de meting. Daarna, als
vfoed is op het meetbereik van de meter. Een 5O mmf/l,4bij-    het diafragma en de sluitertijd zijn ingesteld, (of, op de auto-
voorbeeld (bij een 1OO ASA film) koppelt van LW 1 (f/1 ,4 op    maat, de sluitertijd door middel van de geheugenknop is vast-
1 sec.) tot LW 18 ff/16 op 1/1OOO sec.) hetgeen dus bijzonder    gezet) bepaalt U Uw kompositie en drukt U, zonder enige
geschikt is voor fotografie bij weinig licht. De 135 mm t/2,8     korrectie op sluitertiid an/ot diafragma aan to brongen, op de
echter koppelt tot LW 20 $/32 op 1/1000 sec.)wat weer meer    ontspanknop. Als U bijvoorbeeld een landschap fotografeert  is
geschikt is voor de fotografie  bij veel licht.                       het beter de kamera tijdens de meting ists naar beneden te
Kies daarom Uw lenzen zorgvuldig uit om ook onder alle be-     richten om het effekt van een te heldere hemel op de be-
staande lichtomstandigheden de juiste lens bij de hand te    lichtingsmeting te elimineren. Zonder een dergelijke kom-
hebben.                                                         pensatie is het heel goed mogelijk dat de uiteindelijke foto
                                                              sterk onderbelicht wordt. Voor tegenlicht-opnamen zal het
                                                                  noodzakelijk zijn om dichter naar het onderwerp toe te gaan
                                         om van dichtbij het voornaamste gedeelte van de opname in
                                                                      het centrum van de zoeker te meten.

DIAFRAGMA-DI CHTM ETIN G
In de uitgebreide serie lenzen die u op uw Nikon FE kunt ge-
brulken komen er enkele voor die noch een automatisch dia-
fragma noch een meter koppeling hebben. Hierdoor ontbreekt
de mogelljkheid om met vollo lens opening licht te meton. De
Nikon FE kan bij zulke lenzen gebruikt worden volgens de dia-
fragmadicht method6. Voordat zo sen lens op de kamera wordt
gBzot moot eerst de koppelingslip worden teruggeklapt. Het
kleine ronde knopje op de rand wordt daartoe ingedrukt en de
lip tegelijkertijd terug gelegd. Om beschadiging te voorkomen
mo€t u er op letten dat het terugklappen van de lip moeiteloos
gaEt. Nadat de lip is opgeklapt kan de lens of het toebehoren
op de kamera worden gezst. Schakel nu de lichtmeter in door
de film transport handel 3Oo te draaien en stelde belichting als
volgt in.
Voor lenzen of toebehoren zonder automatisch diafragma en
zonder meter koppeling (o.a. balgen verlengtuben of voorkeuze
lenzen)

Op "AUTO": Stel e6rst do kamera in op "Auto", stel scherp
op het onderwerp en draai het lens diafragma met de hand
dicht tot de gewenste sluitertijd in de zoeker zichtbaar wordt.
Hand methodc: Stel scherp op het onderwerp. Regel of wel
de sluiter of het diafragma tot do beide naalden met elkaar in
dekking zijn.

www.butkus.us

 i   Voor automatitche lonzcn zondcr mctcr koppcling            Voor lenzen met vast diafragma zoals de Reflex Nikkorg, mikro'l   Op "AUTO": Druk de scherptediepte handel in en houdt hem     of astro fotografie
     zo vast. Dreai nu de diafragma ring tot de msternaald in de
     zoeker de gewenste sluitertiid aangeeft. Ontspan de sluiter met   Op "AUTO": Bij eon vast diafragma, is geen enkele v66r In-
     de*h€rptediepte  handel steeds tegon de kamera gedrukt. Een     stelling mogelijk.
 .   d,rlatieve methode is gebruik te maken van de geheugen   Hand methode: Draai zolang aan de sluiterknop tot de beide       herl-del. ln dit geval wordt, nadat de juiste aanwijzing op de    naalde elkaar overlappen.
     boven omschrevsn wijze is verkegen, de geheugen n/z zelf-   Voor verdere wijzigingen in de sluitertijd mootan ND grils filters
     ontspann€r handel naar de lens toe gedrukt om de.sluitertijd    wgrden gebruikt, of men regelt met het licht of ga ovor op o€n
      te bevriezen; let erop dat dit gebeurt mst nog steeds de scherp-    andere  fi lm gevoeligheid.
      fe diepte handel naar de lens toe gedrukt. Deze laatste kan n!
     worden losgelaten. De sluiter kan worden ontspannen terwiil
     de geheugenknop  blijft ingedrukt.
    Hand mcthode: Kies de gowsnste sluiter tijd, druk de
     scherpte diepte handel in en terwiil u deze ingedrukt horrdt,
       regelt u het diafragma tot de beide naalden in de zoeker elkaar
     dekken.
    U mag nu de scherpte diepte knop los laten voordat u de slui-
      t6n ontspant.





 +

   I





                                                                                                                                     31

B ELICHTINGSKOR R EKTI ES
Het is soms noodzakelijk de belichting te korrigeren wanneer    Let op: Zorg er voor dat bij de algemene fotografie met de FE
bepaalde types film voor bijvoorbeeld reprodukties of mikro-   da belichtingskorrektiering op ,,O" staat. ls dit niet het geval
fotografie gebruikt worden. De mate van korrektie echter hangt    dan zal er een foutieve belichting ontstaan.
af van het type film dat gebruikt wordt en de toepassing
daarvan. De onderstaande tabel geeft de belichtingskorrektie
aan in diafragma-waarden welke noodzakelijk zijn voor de ver-
schillende   fi  | m/belichtingsomstandi gheden.
Korrektie is mogelijk door het veranderen van sluitertijd of
diafragma met het aangegev€n  getal. Ook is het mogelijk deze
korrektie op de belichtingskorrektie-ring  in te stellen. Til dan de
buitenste gekartelde ring iets omhoog en draai de ring tot het
cijfer van de gewenste korrektie tegenover de rode punt staat.
Op de foto staat een korrektie van    1 ingesteld zoals dienodig is als Panchromatische film gebruikt-     wordt voor mikro-
fotografie.


 )riginal         fleproduceren & dla's copi€Oren
         Zwart/wit  ofl    Letters of           Lettera of     Mlcro-         kleurenfoto         I fiarrran  nn  llahto   flarruon    an    r{aalz   fotogrefiezfilm                achtergrond         achtergrond
 voor        9een
 algemeen    correctle   +  lth stop  'Yz etop     *  1 etop gebruik      noodz.





32

www.butkus.us
LW-BEREIK VAN DE KAMERA
De meter van de kamera kan alleen binnen het sluitertijden-    Automatische belichting via dc gediafragmccrdc mcthodc
bereik gebruikt worden dat godekt wordt door het licht-    Als U een balg of ander toebehoren gebruikt dat de koppeling
waardebereik (LW) van de meter. Dit LW-bereik varieert met    met de belichtingsmeter buiten gebruik st€lt dan is het nood-
het diafragma en de ASA-instelling. Het ovezicht op pagina 3b     zakelijk terug te vallen op de gediafragmeerde motang. Zekereto*  de samenhang tussen het diafragma, de sluitertijd en de     beperkingen  zijn aan deze methode verbonden.
fi',r.Jelheia. Het geeft steeds de (voor de meting) langst
mofelijke sluitertijd aan welke met een kombinatie van film-   Omdat de afstand van lens tot film toeneemt verandert het
snelheid en diafragma gebruikt kan worden. Een goede be-    meetbereik dienovereenkomstig. Bijvoorbeeld, als een f/2 lens
studsring van de volgende instrukties verzekeren U auto-     gebruikt wordt bij een 2 : 1 reproduktie (tweemaal ware
matisch van een perfekte belichting over het gehele meet-     grootte) dan is het effektieve diafragma t/5.6. Alsf/8 gebruikt
bereik van Uw Nikon FE.                                      wordt dan is de effektieve waarde t/22. Als opnamen gemaakt
                                                    worden onder minimale lichtomstandigheden  is het aan te
Automatischc bclichting bij volle lcneopening                   raden een zeer snelle film (160 ASA of hoger) te gebruiken. Als
Voorbeeld: Met een l/1 ,4lens on ean 1OO ASA film zal de auto-   U een Tri-X film op 4OO ASA gebruikt meide gediafragmeerde
matische sluiter tot 1 sekonde werken als de lens op f/l ,4 staat    meetmethode met een effektieve waarde van f/8, dan zal het
ingesteld. Naar gelang het diafragma gesloten wordt zal de tijd     sfuitertijdenbereik van 1/4 sek tot 1/1OOO sek zijn. Als de
langer worden.                                                 lichtomstandigheden terug lopen tot onder lichtwaarde 6, dan
Als U een 25 ASA film gebruikt is de tangste tijd 4 sekonden,      zal dit buiten het sluitertijdenbereik van de meter zijn.
ongeacht welke lens U gebruikt zolang de lens maar op de
grootste opening ingesteld staat. (zie de tabel)
Bij een 4OO ASA film op t|l,4 is de langste taid 1/4 sekonde.
Als het diafragma echter wordt gesloten dan wordt de langste    Tabel. Langste sluitertijden  bij  volle lensopening voor alle
tijd steeds langer tot de tijd van 8 sekonden  is bereikt.               lenzen.

                                                                         ASA-waarde      Langsts sluitertiid
                                                                               3200                  1130
                                                                                                                                    1 600                   1 11s
                                                                                800                    1/8
                                                                                400                 1t4
                                                                           2oo (1 50)            112
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 ,|                                                                                100 ( 80)
                                                                                 50  (   64]'              2
                                                                                       25                 4
                                                                                                                                                   ,12
                                                                                                                            8
                                                                                                                      33

LW REEKS VAN DE KAMERA - vervolg
Hoc wordt de LWtabcl afgclezen                             Stop down methodc
                                                               Voorbeeld: Film lOO ASA
Mcting tij opcn diafragma                                                Diafragma gesloton tot f/8
VoorbCeld: Lons met grootste diafragmaf/l,4               De methode is hier dezelfde: Da t/8 kolom in sektie A en de
           Film lOO ASA                        LW bij 100 ASA in sektie D geeft aan dat de LW reeks lcept
            Gebruikt diafragma f/5,6                              voor f/8 van LW 6 tot LW 23. Ga nu naar de sektie B eS'}s
Als we langs de bovenzijde van de zwarte kolom onder 1,4 in     hier f/8 bii lOO ASA. Schuin omlaag komen we de 8 se'x',r;n
de sektie A naar rechtg gEan, kunnen we bii 1O0 ASA in    van sektie C tegen. Nu horizontaal naar links in sektie D aflezen
Sektie D, LW 1 tot (onder langs de zwarte kolom) LW 18 af-    onder lOO ASA de LW 3.
 lezen. Kies nu'in de sektie B het diafragma 5,6 bii 1OO ASA.     Dit wil zeggon dat een dafragma f/8 bli  l OO- ASA en e€n
Ga in diagonale richting omlaag, ga bij 8 sek (d.i. de langste      sluitertijd van 8 sek een LW geeft die door do meter niet ge-
 sluitertijdl naar links en lses fn sektie D de LW 2 af bii  l OO    meten wordt. m.a.w. buiten het meetbereik valt. Om de langst
ASA. Begin nu opnieuw van de f/5,6 waarde bij lOO ASA in     mogelifke  sluitertijd die meetbaar is te vinden bij het diafragma
sektie B, ga schuin naar beneden in sektie C tot de kortste slui-     l/8, en lOO ASA gaan wa uit sektor B. diagonaal omlaag tot
tortiid 1/iOOO 3ok, nu horizontaal naar sektio D en lees hierin   wo sektie C (raken), nu direkt naar links en onder 10O ASA af-
onder  l OO ASA het getal LW 1 5 af. Dit betekent nu dat een dia-    lezen in sektor D de LW 6. Hieruit blijkt dat de langste mo€t-
fragma van f/5,6 bif  l OO ASA een effektieve LW reeke heeft    bare sluitertijd 1 sekonde is. Met andere woorden bij een
van LW 2 tot LW 15, dit valt vanzelfsprekend binnen de maxi-    diafragma f/8 an een ASA waarde van  l OO loopt de sluiter-
mum reeks van FE die loopt van LW 1 tot LW 18. Het gedeelte     tijden reeks waarin de lichtmeter funktioneert van 1 sek tot
binnen de awarte lijnen in sektie C. geeft de meter reekg aan    1/1OOO sek, hetgeen ov€reen komt met een effektieve licht
voor de open licht meting bii een t/1 ,4lans en  l OO ASA film.      waarde van LW 6 tot LW 16. (aangegevon door de stippel lijn
                                                                                    in sektie C).
                                                                     In de praktijk zult u alleen het bovenste" en het onderste deel
                                                         van de tabel gebruiken. De LW reeks van de Nikon FE is bruik-
                                                                 baar voor de meeste lichtsituaties, alleen in uiterst donkere of
                                                                   erg fel verlichte omstandigheden zult u mooton opletten.





34