Rolleicord Va in de practijk User manual

<}\    )Je   Rotleicord ;s in het gebruik zo eenvoudig ols men zich moor denken kon. Desolnietfemin:
     gebruiksoonwiizingen  moel men v o o r o f  lezen. Onfbreekf doorloe de |iid, don is hef voldoende de
     ofbeeldingen op de blodziiden 9-t5 fe bekiiken. lJ kent don reeds olle benodigde hondgrepen. De
     biizonderheden voor de proctiik kunt lJ don loter op Uw gemok doornemen. Eovendien vindt U ook
     oyer de belongrijkste opnome-fechnieken een ruime keuze oon lips en |obellen: Dit boekie zol U
      helpen snel lof resultofen le komen en voor lJ in de ruimsle zin een nuttige oonvulling von Uw Rollei-
    cord ziin.
                        FRANKE & HEIDECKE  BRAUNSCHWEIG

     OM HET BELANGRIJKSTE SNEL TE VINDEN:
blz.                                     blz.                                      blz.
 9 poroottos                         l4 roomzoeker                           Tobellen:
 9 objeciiefdeksel                   14 sponnen en ontsi>onnen            l7 filmgevoeligheden
'10 ochterwond                       l5 zelfontsponner                    l8 lichtwoorde  (belichting)
'10 loden von de comero                 '15 blokkering tegen dubbele          l9 bewegingstempo en sluitertiid
l2 filmtronsport                            be lichting                        2l scherptedieptel2 film uitnemen                                                                    22, 23 Rolleinoren
12, l3 lichtwoorde     sluitertiid         15, 24 flitsopnomen                  26 flitscontoct en sluitertiid                   -             -      l6 belichting en lichtwoorde         30  fi lters    diof rogmo
l4 lichtkop                        20 scherpiediepte-oonwi  izing        33 kleurconversiefi lters
14, l5 zoekerloupe                  28 opnome-tips                     37 de proctische toebehoren

12 bevestig ing voor               26 oonduiding der ligging   roomzoel<cr-mosker +   9       von de film in de
                                                (brondpuntsvlok                                comero13 ioomzoekerkiep                                              ofslondmeling)                              -    '14       voor
l1 dubbele boionetring            27 zoekerloupe                  l4
   voor Rolleiflosh* of
   Rolleinor*         *37    23 venster voor                                            roo mzoekerk lep               l4
l5 hefboompie voor                               29 ontgrendeling von de   onikoppelen von de
   blokkeerinrichlins       12       roomzoekerkleo               1Ata                             -                             30 houder voor moiglos-l5 vensier voor dic-                 mosker of Rcllei-   frogmo- en lichl-                       g i'id lens                      ?7  woordenschool     *  12
l7 dubbele boioneiring           31 knop voor opwikl<el-                              spoel           +   IU   voor optische   toebelroren * en                     32  lichiwoo rdentobel            l3
  zonrrekop*                                          33 knop voor ofwikkel-                              -  37lS diofrogmo-inslelling     12       spoel (:  Rolleikin-                              -             le,'ugspoe lk nop)             l0l9 sch roef d rood voor
   di'ood- of romponl-                 34  stotief moer                          ?/"
  Sponner               -- 37     35 bevestigingsnippel voor
                                                 Rolleifix                    3720 sluiterhefboompje voor
   sponnen en ontsponnen *  l4     36 beveiliging voor
                                             ochle rwo ndg rendel           l0
2l ochterwondschornier              37 ochterwondgrendel           t0
   met veiligheidsgrendel  -  l0    3B vei'slelbore  film-
22 scherptediepteschool *  20      oondrukploot         -> l0
23 ofstondschool          20     39 sleutel voor opwikkel-                             -            spoel                          r0
24 knop voor scherpstellen           40 tosthefboompje von
25 filmsoortindicotieschiif --  ll      de blokkeerinrichting  +7      www.butkus.us
- foion"*ormoot   I                      41  inslelpunienroifilm       voor        -*   ll

www.butkus.us
  ROTTEICORD.ANATOMIE IN HET KORI     Het motglos dient hoofdzokeliik voor het snel scherp-
                                                                    slellen von het beeld. Dit geschiedt door middel von   In de Rolleicord ziin twee ofzonderliike comero's tot                                            de instelknop. Beide obiectieven, door de frontploot   een tweelingcomero met een gemeenschoppelijk,  stevig                                                        vost met elkoor verbonden, worden hierdoor geliik-
   uit metool geperst omhulsel verenigd: de onderste     tiidig ingesteld: scherpte von het zoekerbeeld goron-
   helft is de opnomecomero, woorin uitsluitend de film    deert oldus de scherpte von de opnome.
  wordt belicht, en doorboven de zoekercomero, ge-
  bouwd volgens het spiegelreflex-principe. Zii vervult   Het inslellen von de frontploot met de obiectieven
  de biizondere opgove om op hoor motglos het in-    heeft een bereik von oo -  90 cm (ofstonden gemelen                                              von het brondpuntsvlok tot het onderwerp) door een,  stellen zichtboor te moken en een op het origineel                                                           volledige drooi von de instelknop. Door de speciole  geliikend controle-beeld von de toekomstige opnome                                                               conslructie von het driifwerk (volgens het principe   te geven.
                                                   von de Archimedes-spirool) beweegt de comero-uittrek
  Door het steeds volledig geopende zoekerobiectief     zich gemokkeliik en gelijkstondig in beide richtingen.
  komen de lichtstrolen vio de spiegel op het motglos    Tegeliikertiid verschuift bii het instellen een mosker
  en geven hier een rechtopstoond motg losbeeld,  in   onder het motglos. Dit zorgt voor de outomotische
                                                            porollox-opheffing: zoekerbeeld en opnome geven  grootte geheel overeenstemmend met de opnome. Dit
                                                            hierdoor het zelfde beeld weer.  zoekerbeeld bliift steeds zichtboor en kon in olle bii-
  zonderheden ook tiidens de belichting gecontroleerd    Derfret een beweging uitklopbore lichtkop wordt open
  worden.                                       en geslolen gehouden door veren en heeft een om-
                                                         klopbore zoekerloupe met een co. 2,5-voudige vergro-  Teneinde ook beeldfoulen, zools noor elkoor lopende                                                           ling voor bilzonder scherpe instelling von het beeld.  liinen of scheve horizon, tiidig te kunnen opmerken                                               Door de Rolleicord een lichtsterk zoekerobiectief heeft
 en te vermijden, is op het mofglos een vizierkruis   en het motglos optisch is geslepen, is het zoekerbeeld
  oongebrocht. Met behulp von deze kruisliinen kon de    zeer helder en duidelijk en kon het scherpstellen zeer
  comero snel en gemokkeliik worden gericht.              nouwkeurig geschieden.
  5

No de scherpte te hebben ingesteld kon het voorstuk    sec. De hiervoor noodzokeliike X- of M-contoclen
von de lichtkop noor binnengeklopt worden: de licht-   worden ingesteld met het synchro'hefboompie, woor'
kop is hierdoor veronderd in een roomzoeker, woor-    mede ook de zelfontsponner wordt. gesponnen.
door men het onderwerp in notuurliike grootte woor'    Iichtwoorde en tiid-diofrogmo-koppeling vereenvou-
neemt en snelle bewegingen gemokkeliik kon volgen.    digen het instellen von de iuiste belichting en het
Voor instelling met geliikg scherpte von zoekercomero    snelle overgoon op de gewensie tiid-diofrogmo-com-
en opnomecomero hebben beide obiectieven een ge-    binotie. Sluitertiid en diofrogmo worden meestol ge-
liike brondpuntsofstond (f:75 mm, beeldhoek:55o).      liik met het hefboompie voor de tiideninstelling
Het opnome-obiectief Schneider Xenor I  : 3,5 is een    bediend en ieder in een venstertie ofgelezen. Indien
driedelige vierlenzer (gewiizigd Toylor-type) met    noodzokeliik kunt U deze ook ofzonderliik instellen.
hoogwoordige correctie voor zwort-wit en kleurenop-                                       De ofneembore ochlerwond is met twee schornierennomen, terwiil het drielenzige zoekerobiectief 1 :3,2                                          oon de comero bevestigd en heeft op de bodem degeheel voldoet oon de speciole eisen von het motglos-
                                                          stotiefmoer met de veiligheidssluiting. De filmoqndruk-beeld. Beide obiectieven hebben een gehorde onti-                                                         ploot kon zowel voor B ll8  ('120) film (met schutpopier)reflexloog. De dubbele boionetring von de obiectief-                                                             ols voor    in combinotie met de Rolleikin 3,5 - odop-votting dient voor het bevestigen von de zonnekop en               -                                                                   ter   35 mm normoolfilm (zonder schutpopier) wordende optische occessoires, die hierdoor in een oplisch        -                                                          ingesteld. In beide gevollen ontstoot een oondruk,zuivere stond gehouden worden en een voste eenheid                                                  die geheel in overeenstemming is met de gebruikte
met de comero vormen.                                                                   film. Zodoende wordt een vlokliggen von de film ver-
De Synchro-Compur-sluiler met een gecombineerd    kregen en loopt de film bii het tronsport zonder                                                           wriiving door het filmkonool.spon- en ontsponhefboomple is een centrool-sluiter
met geliikmotig verlopende snelheden von l/500 tot   Het filmtronsport werkt (bii gebruik von rolfilm) met
en met              'l sec. Hii heeft een blokkeerinrichting  tegen    een blokkeerinrichting legen dubbele belichting. Slui-
voor electronenflitser en flitslompen tot en met 1/500    ter en filmtronsport worden hierbii ofwlsselend ge-
dubbele belichting en is volledig gesynchroniseerd    blokkeerd, zodot de bediening in gedwongen volg-

www.butkus.us
 orde moel gesdrieden: film lronsporteren,  sluiter
 sponnen, ontsponnen,
 Door het drooien von de tronsportknop  lot oon de
 blokkering wordt de film een beeld verder gedrooid,
  in de beeldteller versdriinl het cijfer der volgende op_
 nome. Nu pos kon de sluiler worden gesponnen.No
 het ontsponnen bliift het ontsponhefboomple geblok-
 keerd tot hel belichte stuk film is opgespoeld. Hier-
 door ziin nodr dubbele belichiingen noch blonco
 opnomen mogeliik.
 In speciole gevollen    nomeliik bij het werken met de                       - Rolleikin 3,5 of de plotenodopter   moet de blokkeer-                                    - inrichting worden uitgesdrokeld,                              oongezien onders de
 sluiter doorlopend geblokkeerd  bliift. Door inschoke_
 ling no de opnome kon de blokkering overigens die-
nen ols zekering von de sluiter. Ook de gewensle
dubbele of meervoudige belichtingen (trucopnomen)
op rolfilm zijn door tiideliike uitschokeling von de
blokkeerinridrting mogeliik.
Bii het inleggen der film   dus bii geopende ochler_                            -
                                    geschieden: dewond -  moet eersl de voorinrlelling
film wordt direct no het inleggen tof oon de merk_
lekens (piilen of punten) op het schufpopier door_
gedrooid. Doorno wordt de ochlerwond geslolen.
7

www.butkus.us
Met het verwisselbore lelwerk heeft de Rolleicord Vo   Porooflos
een proctische, veelziidig veronderliike en voor uit-                                                Openen: deksel oon de ochterkont oon beide ziikon'
breiding votbore oplossing voor hel formootvroogstuk    ten vostpokken, optillen en tegeliik met de voorklep
gevonden. Voor de normole l2 opnomen 6 x 6 op    noor voren kloppen @.
B  ll  8-120-film vormt de l2-opnomen-set de grond-                                                  Uilnemen von de comero: schuifgrendels oon de zii-uitrusting. Een vilf-formoot-comero  wordt de Rollei-                                                     konten von de tos noor boven trekken @, zijkonten
cord Vo door de odopters l5-opnomen-set 4x4;   von de tos uit elkoor spreiden, comero noor voren er
4x5,5 cm en 24-opnomen-set  21 x36; 8 x 40 mm.     uit tillen @.
ledere set bevol een telwerk, dot het filmtronsport bii                                               Voor comero's met Rolleikin-telknop: de viif metolen
normole werkwiize op het hogere oontol beelden     lipies von het lederen schiifie oon de binnenziide von
omschokelt, en de noodzokeliike moskers voor het   de tos met een mes openbuigen en het nu overtollige
opnome-formoot  (film), motglos en roomzoeker.  Tus-     schiifie noor buiten drukken.
sen de formoten 4 x 4 en 4 x 5,5 cm is ook bil geloden
                                                Objecfiefdekselcomero verwisselen steeds mogeliik, evenols tussen
24 x36 en 28 x 40 mm. Wie prijs slelt op veelziidigheid    Afnemen: vergrendelingsknop noor boven schuiven @.
of economisch wil werken, heeft bii de Rolleicord Vo    Opzetlen: vergrendelingsknop noor boven schuiven.
olle voordelen von formootkeuze,                           Deksel opzetten, knop noor beneden schuiven.
9

De gelallen verwiizen noar blz.3, de getallen ia cirkeltjes noor de onderslqqnde ofbeeldingen.
       Achterwond                              loden van de cemero
        Openen: Veiligheidsschuif 36 oon de onderkont von     lnrtellen von de filmoondrukploot (mel B  ll  I  (120)-
        de comero opzii drooien in de richting von de piil O,    film moet het opschrift < 6 x 6 cm r  leesboor ziin)'
        de doorbii noor voren komende grendel 37 omhoog     ploot 38 tegen de ochterwond drukken en lot de oon-
         kloppen @, ochterwond openen. De grendel doet    slog verschuiven, zodot zii bii losloten volledig in de
           doorbii dienst ols greepie.                             normole stond noor voren veert @.
          Sluilen: ochlerwond met de vlokke hond tegen de    Filmspoel @ eerst rechls inzetlen (ironsportziide),
        comero drukken, grendel 37 voor de grendelknop    spoelhouderknop 3l en 3i] uittrekken, spoel links noor
          kloppen, veiligheidsschuif 36 terugdrooien.            beneden kloppen en oondrukken, opdot de spoel-
                                                           houderknop bii het losloten vo | | ed  i g insnopt.                                                                                                                                -        Afnemen: (bij uitwisselen tegen de plotenodopter)  :                                             De ziide von de ledige spoel met gleuf moet noor
        Achterwond geheel openkloppen en oon het linker     rechts wiizen (Tronsport 39). Plokstrook von de nieuwe         ochterwond-schornier de veiligheidsgrendel 2l noor                                                                     film ofscheuren, schutpopier tot oon de ledige spoel
        boven drooien @. Achterwond oon deze kont uit het    doortrekken (de buitenziide moel nu ook noor buiten
          schornier nemen @.                                   wiizen) en in de b r e d e  gleuf von de spoel
         Aonzellen: De losse odrterwond eerst .in het rechter-    steken @. Film strok opspoelen (volle spoel mei de
          schornier, vervolgens in hel linker (met gleuf) schor-   duim ofremmen) lot de driehoeklekens (of dubbele
           nier inhongen en vergrendelen.                                piilen, oon beide ziiden von het schutpopier tegenover




,l





                                      www.butkus.us

www.butkus.us
de rode punten 4l op het filmvenster stoon tg)                                                        -stoppen ! Achterwond sluiten. Blokkeerinrichting  tegen
dubbele belichtingen inschokelen.
Filmironsportknop 3 cloordrooien tot de oonslog @t
Telwerk 4 verspringt op Nr.    'l , de sluiter kon worden
gesponnen.
Filmsoortindicotieschiif  inslellen, knop 25 in het mid-
den von de schiif indrukken en op de gewensie stond
drooien. De punfen fussen de getollen duiden de
overeenkomstige tussenwoorden von de filmgevoelig-
heid oon.
Opnie,-king:
Bii het werken met odopfers: ledige spoel verwiideren,
echter wel beworen voor gebruik bii de eerstvolgende
rolfilm.
Verwisselen vorr hel leller-mechonisme (blz. 9) , Vcor
het ofnemen cn oonzetlen von het teller-nrechonisnre
de ochferwond openen!
 ll
 p p
       ,s s"

www.butkus.us

Lichtwoordenschool
Dit is de longe school boven het diofrogmovenstertie
'16, woorop het rode teken (noost het diofrogmohef-
boompie l8) wordt ingesteld. Ook tussenwoorden
kunnen worden gebruikt. Het verminderen met 66n                                                        Diof rogmoschoollichtwoorde verdubbelt de belichting.
                                                          Hiertoe dient het venstertle l6 onder de lichtwoorden-
                                                                                                                                                                        22lrSluiferfijdenschoo,                                  school. Zowel gehele diofrogmowoorden (4 l/n
Hiertoe dient het venstertie 7 rechts 'noost het op-    ols tussenwoorden (de ruimlen tussen de getollen)
nome-obiectief. De getollen beduiden breukdelen von    kunnen worden ingesteld. De punt voor diofrogmo 3,5
seconden  (biiv. 30 :  l/30 sec). Tussenwoorden  tussen                                                            betekent instelling op diofrogmo 4. Tussenwoorden opde insnoppende instellingen kunnen niet   worden
gebruikt: bii iedere iiid-diofrogmo-combinotie moet   de diofrogmoschool verkriigt men bii het werken met
de tijdwoorde steeds in het midden von het vensiertie 7    lussenwoorden von de lichlwoordenschool.
stoon,                                               Beide scholen voor tiid en diofrogmo ziin zo onder-
l/60 sec wordt beschouwd ols de meest gebruikte    verdeeld, dot geliike belichtingstroppen worden ver-
momenttiid woorbii bewegingsonscherpte niet op-                                                        kregen. Zools uit de gekoppelde tiid-diofrogmo-com-treedt.       Vermiiden von bewegingsonscherpte: -   tobel     binoties te zien is, vereist lret verkleinen von het dio-       l9.blz.
De letter <8> dient voor tiidbelichtingen von iedere   frogmo met 66n woorde steeds een verdubbeling von
gewenste tiidsduur (-  blz. l6).                      de belichtingstiid.


             Opnomen op stotief                           opnomen uit de hond
  I iid be lich  t ing             longe momenten                                korie momenten
       B                |     1t2       ltl        1/8                                              I i30    l/60  11125 l/25fi   l/500 sec

13

Lichtkop                                                 Sluiten: ontgrendelknop 29 oon de ochterkonl von de
                                                                lichtkop                                                          noor                                                                  ae roomzoeker_                                                            beneden drukken @                                                                                                     - Openen: ochterkont von de lichtkopdeksel optillen _    klep                                                                        schiet                                                                                 terug.
 de lichtkop springt open @.
 Sluiten: lichtkop dichtkloppen @.
                                       Sponnen en onfsponnen
 Zoekerloupe                                     Sponnen: sluiterhefboompie 20 tot de oonslog @ en                                              weer terug in de beginstond bewegen.
 Openen: roomzoekerklep 13 iets noor binnen drukken    Momenlbelidrting: sluiterhefboompie zocht en soepel
@ -  de loupe 27 veert tevoorschiin.                          tot oon de tegengestelde oonslog brengen @. De in-
Sluiten: lorrpe neerkloppen @.                             gestelde momenttiid loopt outomotisch  of.
                                                                                < B >: sluiterhefboompie no het ont-Gebruik von de toupe: oog dicht op de loupe.            Tildbelichling
                                                    sponnen gedurende de tiid der belichting bii de oon-
                                                      slog voslhouden @. Bii het losloten wordt de sluiter
Roomzoeker                                     weer geslolen.
openen:roomzoekerk|epl3noorbinnenk|oppenrorlfu;De comero mog met gesponnen sluiler en zelfont-
zii insnopt @.                       Je   ueEicTocrrr.

                @+

Belichti ng en  li chfwoo rde
                                                                                              diofrog mo
De belichting richt zich noor het oonwezige lichi    woord€licht-  22  16      ll          I     5,6     1 (iuister: noor de lichtverhoudingen von het onder-
werp).      Als moot               voor                                                  de                                       dient                de iuiste belichting                                                                 8    211t2                1/4    1/8   tn5 lichtwoorde.                     belichtingstobel              Uit de                                        of von een                                                        belich-
tingsmeler wordt deze voor de gebruikte filmsoort  of-        7   421                1t2    1/4   lE
gelezen en op de lichtwoordenschool von de comero                                                                                                                                                                              I    1t2    1/4ingesteld. Hierdoor ziin tiid en diofrogmo reeds op        6   842
de  iuiste belichting ingesteld. Aongezien zii  met         5   1584                2    1      1t2elkonder zijn gekoppeld, verkriigt men bii het ver-
wisselen von de instelling op de gewenste tiid outo-         I   30158             4    21
motisch het iuiste diofrogmo of bii hei gewenste
diofrogmo outomotisch de iuiste tiid.
Speciool gevol: tiidbelichring. In het olgemeen ge,
bruikt men de lichtwoorde olleen in het bereik der    In de proctiik kunnen deze tiidbelichtingen gemok-
outomotisch geregelde sluitertiiden l/500     I sec. Bii     keliik worden berekend, wonneer men de belichtings-                                             -                                                                 tijd voor ieder eerstvolgend kleiner diofrogmo ver-de lichtwoorden 8 tot en met 4 vermindert                                de keuze                                                        dubbelt. Hierbii wordt no het bereiken von de in-
von de instelbore momenttiiden,zodot  bii instelling op    sielling < B,  door verder ofdiofrogmeren de licht-
( B >, tiidopnomen von 2 of meerdere seconden nood-   woorde versteld, zodot de lichtwoorde-oonduiding
zokeliik worden (* tobel rechts).                        ongeldig wordt.


   filmgevoeligheid                                                                                     id         -  bewegingsscherpte (+ blz. l9)                 .!                              I *        lichtwoorde        f           sluiterri   lichtverhouding
                                                       diofrogmo     + scherptediepte  (--+ blz.20l                         I                         I

                                                                                                                   16

il
       Flits-Techniekt
         Bii de moderne flits.techniek neemt de comero-sluiter   De Synchro-Compur-sluiter  von de Rolleicord is hier-
      de took over om de flitslomp op het iuiste moment   voor uitgerust met een flitscontoct. Met het synchro-
        tot ontbronding te brengen. Hierdoor ziin moment-    hefboompie kon het contoct op de vereiste ontstekings-
      opnomen met flitslicht uit de vriie hond mogeliik.    vertroging von het gebruikte type flitslomp worden
                                                                      ingesteld:


                       von                  instelling              Bii                                   op   :                             l,l                x             het               Synchro-hefboompie

             geldt *                              M-contoct                             X-contoct

                                                   flitslompen                                 e lectro n en-flilsers
           voor opnomen met                                        en electrisch le                  en enige soorlen flitslompen
                            fl itsl icht:                                              ontsteken flitspoeder               met korte onistekingstild
          * tiidstip von                                    ,|6,5 ms voor                          onmiddelliik voor het volledig
            contoct moken:                     holve sluiter-opening              openen von de sluiter

      Het M-contoct betekent voor   f litslompen met een   De keuze X-M-instelling, sluitertiid en belichting moet                                                 ,|6,5        ontstekingsvertroging von circo    ms de volledige   worden bepoold oon de hond von de bii de flits'
        synchronisolie: Ook de korste sluitertiiden  tot l/500 sec    fompen verstrekte oonwiizingen. De tobel op blz. 26
       kunnen hierbij worden gebruikt. Als gevolg von het                                                               geeft voor de bekendste fobrikoten de nodige oon-        vertroogde contoct moken, volt de duur von het open
         ziin von de sluiter steeds binnen het moment, woorop    wilzingen met betrekking tot het in te stellen flits-
       de flitslomp de grootste infensiteit heeft.                   contoct en de mogeliike sluitertiiden.
                                                                                                        21

www.butkus.us
       Alle in de hondel verkriigbore flitsers en electronen-
                                                                   het                              gebruikt. Belosling                  worden                                     von         flitsers kunnen
                                                                                           flits-                                  von meerdere                                oonsluiting--    contoct                  bii geliiktiidige
 .     lompen: l0 Ampdre bii 21 Volt gedurende moximool
 '      1115 sec. Om veiligheidsredenen  is een pool von hei
      conloct met het comerohuis verbonden (isolotie-
       contr6le  700 volt).                                  '
       Bii de keuze von hel type flilslomp komt het in de
      eerste plools op de lichtsterkte oon, die bii vele
       fobrikoten  in. drie klossen ziin verdeeld (normole,
      middelgrote en grote lichtsierkte). De keuze moet
      worden bepoold oon de hond von de gestelde eisen,
      dus of een kleine don wel een grotere ruimte moel    Zon
      worden uitgelicht.
                                                                Zon I  flitslichf
    De lichtintensiteil von flitslicht neemt of met het
      kwodroot von de ofstond: een voorwerp op 2 m ot-
      stond kriigt b. v. slechts een vierde von het licht,     Flitslicht ols oonvullende verlichting: in de proctiik
      dot het op I m zou kriigen. Bii het bepolen von het    voor ophelderen von de schoduwen  (bil onvoldoende
      diofrogmo moet don ook rekening worden gehouden     verlichting of zelfs bii tegenlicht-opnomen in volle
      met de ofstond flitser-onderwerp. Het door de fobri-    zon). Er moet een minder lichtsterke flitslomp worden
      konfen verstrekle richtgetol gedeeld door de ofstond    gebruikt of een grotere opnome-ofstond worden ge-
       geeft het vereiste diofrogmo.                       nomen. Sierke flitslompen nemen het doglichteffect
                                                weg en veroorzoken een onderbelichting von de lucht
      Bil gebruik von de zelfontsponner kon uitsluitend    of von de ochtergrond, die buiten de reikwiidte von
       het X-contoct worden gebruikt. In dit gevol wordi voor   de flitslomp volt. Voor sportopnomen in kleuren  is
    de meeste flitslompen ols sluitertiid 1i30 sec oon-    voorol de electronenflitser ols oonvullende verlichting
       bevolen.                                               zeer geschikt.
      25

www.butkus.us

 Verkloring der tobel                          De belichtingstiid (g ek  I e u rd   in de tobel oonge-
                                                         geven), is niet in olle gevollen gelijk oon de sluiter-
 De kolom ,,conlocl" geeft oon voor welke flitslomp-    snelheid, moor ofhonkeliik von de gebruikte hoeveel-
 typen de X- of M-instelling  in principe geldt.              heid licht von de flitslomp
 De kolom ,,sluitertijd" vermeldt de mogeliike sluiter-                                                                                    l. B i i X-con toct   is de flitsdtrur von de flitslomp tiid.                                                         in ieder gevol korter don een von de toegeloten slui-
 In hel midden: de o o n b evo le n sluitertiid benul     tertiiden. Derholve geldt de  f litsduur    von de
 de vo lled  ig e lichtsterktgvon deflits. Zii biedtde     flitslomp (tussen hookies vermeld ochter het fobrikoot)
 mogeliikheid de moximole belichting of het k I e i n ste    ols conslonte    belichtingstiid,        zodot
 diofrogmo (scherptediepte)  te benutten. Als olgemene    het gekozen diofrogmo ook bii longere sluiiertiiden
 regel geldt:                                          oongehouden moet worden.
                                                            2. Bi iM-co  n to ct vollen de sluitertiiden von de  Gebruikde oo n b evo len sluitertiidincombino-        ,,kortste" tot de ,oonbevolen" woorden binnen de flits-
   tie met de iuiste stond von het synchrohefboompiel     duur von de flitslomp: zii ziin de werkeliike belich-
                                                                   tingstiiden, zodot bii verkorten von de belichtingstiid
                                                      dienovereenkomstig                                                                        gediofrogmeerd                                                                               moet                                                                                           worden. links:     De oongegeven                      kortste                                           sluitertiid                                                    is                                                                                                                      -                                                  de    Alleen                                                       wonneer longere                                                                                             sluiteriijden                                                                                                            gebruikt                                                                                 worden grens,      woorop            de sluiter                   mog worden                                              Deze                                          ingesteld.                                                                          is de volledig benutte flitsduur von de flitslomp geliik
komen voorol voor snelbewegende onderwerpen  of   oon de werkeliike belichtingstiid en is deze geliik oon
sportopnomen in oonmerking,                       de oonbevolen sluitertiid.
 Rechls: Desgewenst kon de longste     sluitertiid   De schembiische ofbeeldingen dienen om het benuilen
 (l sec of zelfs tiidbelichting) worden gebruikt wonneer    von de beschikbore lichthoeveelheid von de flitslomp
ook de oonwezige lichtbronnen benut moeten worden.    nog duideliiker te moken: de witte symbolen stellen
 In dit gevol wordt de belichting gevormd door de   de flitslomp voor en hun ofmetingen de benutte  licht-
gezo men I i  i k e lichfsterkte von beide soorten licht.     hoeveelheid  bii de gebruikte sluitersnelheid.
27

OPN AME.I'PS                          Kinderen
                                               Geen gedwongen oPnomen, moor geduldig godesloon
Portretten                                      en wochten op het geschikte ogenblik. Von de comero
Grote koppen: niet dichterbii komen don I m (onders      of leiden, biiv. verhoolties vertellen. Close-up opnomen
                                                      op'                                      vertekening),       gevoor            von perspectivischebestoot                                                moken, Volle oondocht, lochen, verwondering, mede'                                          moken.             verkleinen                      of deelvergrotingennomeformoot
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               !Instellen op de ogen. Niet diofrogmeren (hoogstenr     liiden enz. ziin zeer geschikt voor serie-opnomen
5,6), teneinde door onscherpe ochtergrond  plosticiteit   Voor grote koppen gelden dezelfde regels ols voor
te verkriigen. Zo mogeliik onderwerp los moken von     portretten. Voor bewegende onderwerpen: buiten snelle
                                                  vlokken).                                gekleurde                   (rustige,                        neutrool   ochtergrondde                               de open    momentopnomen,  binnen flitsen. Opnomen von uit een                              Portretten                                       in         uitsluitend             de lucht.Buiten:
lucht bii voorkeur in de vroege ovond opnemen.  Bii    loog stondpunt en close-ups worden oonbevolen.
bedekte lucht verkriigt men zwok strooilicht. Hord
licht, hoge zonnestond en zwore schoduwen werken    Dieren
ongunstig. Zo nodig schoduwen oplichten  (refleciie'    Eerste vereisten: geduld, rust, vertrouwdheid met het                                                      be'                              door zon                        von               flitslicht                  of  reflectiescherm       of                                                            dier en ziin oord. Close-ups voldoen het meest: por-                                 (lichte                                           sneeuw,                             wonden,                 benuiten          ilokker:stroolde
lichte kleding e. o.). Advies voor kunstlichtopnomen:      fret-techniek. Notuurliike licht-effecten benutten (tegen-
 le lomp ols frontlicht (dicht noost de comero ongeveer      lichf). Actie-opnomen: momentopnomen (ols bii sport-
op hoofdhoogte),2e lomp zildelings voor oplichten    opnomen), flitsen. Voor zeer kieine dieren: Rollei-der schoduwen, co. i/30 sec. Voor effecten: 3e lomp                                                                                                 : dierenportreiten.  Trolies vermiiden' ols boven- of tegenlichi. Beslisi zonnel<op gebruikenl     noren. Dierentuin
                                                                                                                                                           clichlOok opsteekschocht is hier nuttig. Pon-film gebruiken.   Goos wordt onzichiboor wonneer de lens er
Geen filters. Lippen bevochtigen  (g lonslichten). Voor    tegen oon wordt gehouden.            in oquorium:  Zii'                                                                        -Vissen
                                                                           omgeving. Bewegings-verzochting der coniouren: Rolleisoft zochttekenende   en bovenlicht in verduisterde                                       diofrogmeren.                                Niet                    de lens.                  voor lens 0 of             I (sterker)                                           zonnige    vriiheid der vissen beperken in de scherptez6ne door                                     Rolleisoft                       geeft              tegenlicht                    de      metVoorol
 effecten.                                                          g losploien.
                                                                                                  28

Rollei-filters voor zwort /wit opnomen
Voor de lichtwoordecorrectie  bii het.geb-ruik von filters ziin olgemene gemiddelde woorden oongegeven, die
zich. echter noor gelong de oord en het fobrikoot von het bpnoiremoteri-ool en de oord der verlicf,ti'ng Lunnen
wrlzrgen.

                    Lichtwoo rdecorrectie
   Rollei-fi lter                                                  Toepossing en werking
            Pon    I   Ortho                                                      ,|,5
  Lichtgeel          -l           -           Londschop, sneeuw, bewolkte          I ucht.  Geel en groen
  Middelgeel       - 1,5      -2         worden lichter, blouw donkerder
   Lichtg roen'      -1          - 1,5         Londschop, sneeuw, bewolkte lucht. Groen wordt lichter,
  Groen            - 1,5      -2          rood (huidskleur) en blouw donkerder. Voor pon-film
  Oronie          -1,5                  Nevelig vergezicht. Rood wordt lichter, blouwgroen
                                                                       helder                      tot -3                    donkerder, de verte
  Lichtrood                        tot -2                                                          fiNeveliglter     vergezicht. Versterkt het effect von het oronie--                   -3,5
  Lichtblouw         - 0,5         - 0,5          pon-films
 UV                - 0,5         - 0,5        Hooggebergte boven 2000 m, zee. Voor uitschokeling der
                                            confrosi-verminderende ultro-violette  strolen
                   ofhonkeliik von het       Speciool voor lnfrorood-gevoelig  moteriool. Loot don-      I nfro rood
                  opnome-moterioo     I         kerrood von meer don 700 mp door, olsmede Infrorood
 HI                                    ten,UV-filter,obsorbeertspeciool ultro-violet,voor kleurenopnomenonderdruktmetblouwlweemverqezich-
                                         en overstroling der verte

                                                                                         30

www.butkus.us





De filtercurven lonen de obsorptie von de versdril-   oon de voel lol oon de piek von de curve neemt loe
lende Rolleifihers in de speclrole bereiken. Ultroviolet,    von 0 tot l(X)o/o. Terwill de fflters UV tot en met infrq-
zichtbore speclrum blouw tot rood (co. 400 tot 760 mpl   rood in loenemende mole het bereik der korle golven
en infrorood. Betekenis: donkere delen von het specto-    vonof ullroviolet ofsnijden, obsorberen de groenfilters
lrom = geobsorbeerd licht, lichle deel = benulboor   ook delen von hel bereik von de longe golven rood
lichl. De doorlootboorheid von het fflter von het punt   en infrorood.
3l

Flitslicht                                 Kleurenopnomen
Verse botteriien gebruiken. Een flitser met conden-    Voorzichtig bii sterke lichtcontr.osten ! In twiifelge-
 sotorontsteking wordt oonbevolen, oongezien ook bii    vollen wordt oongeroden: drie geliike opnomen en
teruglopende sponning von de botterii toch nog een     bii de zelfde sluitertiid het ingestelde diofrogmo steeds
goede ontsteking wordt verkregen (Rolleiflosh).  Er   een holve woorde noor beide ziiden veronderen. Ge-
moet gelet worden op blonke contoctpunten von de    gevens von de belichting noteren, teneinde bii toe-
 botterii en de flitslomp. Flitskobel voorzichtig behon-    komstige opnomen eventueel de filmgevoeligheid
delen, knikken vermiiden, oongezien onders kortslui-   noor persoonliike smook te corrigeren: worden lich-
ting en voortiidige ontsteking von de flitslomp ont-     tere, - meer doorzichtige - kleuren (in principe dus
stoot.   Opgelet: hel flitscontoct mog n  i e t op hef    ruimere belichting) bii omkeer-dio's gewenst, logere       - lichtnet worden oongesloten  I  Blouwe flitslompen    gevoeligheid instellen,   doorentegen voor ,gedekte"                                                                                       -                                                                                       belichting) uilgoon von ho-hebben -  evenols ongekleurde electronenfl itsers  - dog-    kleurwerking (:  kroppe
lichtkleurtemperotuur en dienen gebruikt te worden bii   gere DIN/ASA-woorden. Voor vocontie-reizenr  deze
doglichtkleurenfi  lms. Flitslicht ols hoofd-lichtbron : met    gevoeligheidstesi met een proeffilm uitvoeren en films
zwokke komerverlichting geen rekening houden, be-   von het zelfde emulsienummer medenemen. Kleuren-
lichting richten noor copocifeit von de flitslomp. Voor    films zo spoedig mogeliik loten ontwikkelen, oonge-
het uitlichten von diepe ruimten en verkriigen von    zien bii het beworen von belichte films kleurverschui-
verlichtingseffecten kunnen een of twee extro flitsers    vingen kunnen optreden. Ter vermiiding von kleur-
Rolleiflosh-Comb. op de Rolleifloshflitser worden oon-   zweem: ofwiikingen von normool doglicht of kunstlicht
gesloten. Verbindingskobelties voor beide opporoten    door conversiefilters nivelleren. Rolleipol-filter tegen
loten een totole kobellengte toe von ongeveer l0 m    witte reflexlichten, verder voor het onderdrukken von
(bii verse botteriien tot 20 m).    Inzetten der flitslom-    het blouw von de hemel (+ blz. 29) zonder de kleuren                                 -pen: eerst   in de Rolleiflosh don   in de Rollei-   von het londschop te beinvloeden     Richtliinen, bii                                                                                                    -flosh Comb.!Om de botterii niet onnodig te ontloden:    voorkeur onderwerpen met grote                                                                                       kleurvlokken op-
flitslompen kort voor het gebruik inzetten en direcl   nemen, opnomen von dichtbil ziin het donkboorst,
no gebruik verwiideren.                               geen opeenhoping von felle kleuren

                                                                                                 32

Snopshofs                                    Sport
 Bii onverwochte opnome-mogeliikheden of  bii  snel    Sportopnomen spreken pos wonneer de bewegingen
 wisselende opnome-ofstonden  is de scherptediepte    vost liggen; scherp, nieliegenstoonde snelle bewegin-
von grote betekenis. Deze opnome-techniek kon ge-    gen. Dus kortstmogeliike momentopnomen. Juiste  in- boseerd worden op de volgende instellingen:                                                                stelling op een voorof ingesteld punt, woor het spel-
                                                   beeld verwocht wordt, is mogeliik. Een gunstige ge-
                                                        legenheid                                                                    biedt de sport-troining.                                                                                      (Somenwerking                                                                                                    mei                                  tt"r'"s'" 8                                                       regie). Snopshot-fechniek                                                                        toepossen                                                                                                                    en                                                                                                         bii  roce-                                                              II   t/trs'".  I          I                                                           schootssport, dus bii moeiliik voorzienbore hoogte-
   Dichtb;i
  co.    3-5 m           Tuco.ssen4-10ofsto mnd          co. verof6-40 nr    punten en opnome-ofstonden. Bii sportscenes op gro-                                                              tere ofstonden:                                                                                 tele-werking von het verkleinde opnome-                                                                                        ie_
                                                   tormoot benutlen. Rekening houden met richting-n
                       1                                                                 I    beeldhoek: opnomen dwors op de beweging vereisenl*,               I'*,       kortere sluitertiiden don in de richting von de beweging
                                                            (tobel blz. l9). Bii kleine opnomeofstonden of uiterst
Sluitertiid en diofrogmo behoeven bii zon niet vook    snelle bewegingen: comero,meetrekken"  (snelheids-veronderd te worden. lnploots von instelling op mot-                                                               verkregen                                                         effect wordt                                                                             door,,verscheurde"                                                                                                                     ochter-glos     dus: benutten                              scherptediepte              von de                                                 bij deze                                                          grond!),                                                                          schiinbore                                                             of de                                                                                                                                           of-                                                                                         stilstond der bewegingdrie insiellingen.                              geschikt                  Biizonder                                              von                                voor gebruik
                                                                                                                   < Monu-roomzoeker. Bii sierker diofrogmeren vergrote scherpte-    meien, biiv. hoogste punt bii een duiksprong.
diepte (+ blz. 2l). Voorol te gebruiken:  bii bewegende    mentole" sporlscenes tegen vriie hemel met loge hori-
groepen, strootscenes, spelende kinderen, reportoges,    zon: von dicht bii de grond of opnemen.  Ziilicht
spelmomenten  (biiv. bolspelen). Voor onverwochte   voor betere plosticiteit bii  lichte sportkleding.  Bii
snopshots: comero 90 groden op de opnomerichting   onvoldoende licht en zoolsport:  synchro-flitser met
drooien, en von opzii op het motglos kiikend ,,om de    l/500 sec en voorol electronenflitser met ziin uiterst
hoek" fotogroferen.                                   korte flitsduur. Roomzoeker gebruiken.

                                                                                          31

www.butkus.us
 Onderhoud von de Ro//eicord
 Een precisie-comero vereist een zorgvuldige behon-
 deling  ' bescherming tegen vocht, stof, zond, slerkc
 bestroling door de zon, zwore stoten en vollen. Eerste
 beveiliging: de poroottos. Een nog belere beveiliging
 bii expedities, bii wotersport, in de tropen, luchtdicht
 ofsluitboor, woterdichte porootbox von metool    legen                                                  - stof, vochtige lucht, woterspoilen, siuifzond, stuif-
 sneeuw. Droog de comero om de hols, teneinde stoten
 te voorkomen. Houdt olle delen schoon en mook de
 lenzen schoon met een zochte penseel of zeemlopie.
 Het mechonisme is niel gevoelig voor koude. Bii koud
 weer oppossen: koude lenzen besloon in een verwormd
 vertrek (onscherpte!), vocht lolen verdompen     niet                                                   - ofwriiven.

 Wonneer de Rolleicord beschodigd is
 Het herstellen von schode, hoe gering ook, dient door
een ervoren instrumentmoker te geschieden. Fronke
& Heidecke hebben een speciole reporotieinrichting
woor olle reporoties legen normole priis verrichl
kunnen worden. In het buitenlond kunt U inlichtin.
gen verkriigen bii de fotohondel of de fobrieks-
verlegenwoord  ig ing.

35